null

OpinieNatuurbeheer

Kapverbod is funest voor het Nederlandse landschap

Onvoorwaardelijk stoppen met alle bomenkap brengt de unieke open cultuurlandschappen van ons land ernstig in gevaar, stelt milieufilosoof Jozef Keulartz.

Jozef Keulartz

De afgelopen decennia is het aantal organisaties dat zich verzet tegen het kapbeleid van Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten gestaag toegenomen. In 2019 hebben circa vijftig daarvan hun krachten gebundeld in het Landelijk Netwerk Bossen- en Bomenbescherming (LNBBB). In dat jaar ontplofte de maatschappelijke verontwaardiging over de grootschalige bomenkap, en werd Carola Schouten gedwongen om in actie te komen. Op 20 mei 2019 informeerde zij de Kamer over haar voornemen om een nieuw bosstrategie te ontwikkelen.

De nieuwe bossenstrategie, die begin 2020 tot stand kwam, is er duidelijk op gericht om het lot van de bomen te verbeteren. De komende tien jaar zal ons bosareaal met ruim 100 miljoen bomen worden uitgebreid. De vitaliteit van onze bossen zal verbeterd worden door ze diverser te maken in ontwikkelingsstadia en soortensamenstelling. Ontbossing zal via herbeplanting ruimhartig worden gecompenseerd. En het gebruik van niet-recyclebare houtige reststromen voor energieproductie in biomassacentrales zal worden afgebouwd.

Zandverstuivingen en heide

De nieuwe bossenstrategie kon echter geen enkele genade vinden in de ogen van het LNBBB. Onder het motto ‘Kappen met Kappen’ verzette het zich niet alleen tegen de kap ten behoeve van bosverjonging en houtproductie, maar richtte het zijn pijlen vooral op de zogenoemde ‘omvormingskap’, die betrekking heeft op maatregelen ter herstel en ontwikkeling van open natuurtypen, zoals heidevelden en zandverstuivingen. Daarbij gaat het veelal om Natura 2000-gebieden, die bescherming verdienen vanwege het voorkomen van soorten en habitattypen die vanuit Europees oogpunt van belang zijn.

Het is zeker een verdienste van de bomenorganisaties dat zij deze nieuwe bossenstrategie hebben weten af te dwingen. Maar hun onvoorwaardelijke afwijzing van de houtkap in het algemeen en de omvormingskap in het bijzonder vormt een potentiële bedreiging voor ecologisch verantwoord natuurbeheer. De garantie van de minister dat de omvormingskap voortaan uitsluitend zal worden overwogen indien het ‘echt noodzakelijk’ is, heeft op de bomenorganisaties geen enkele indruk gemaakt, en gevreesd moet worden dat ze hun verzet hiertegen alleen maar zullen opvoeren, in de hoop dat men uiteindelijk voor hun eisen zal zwichten.

Natuurlijke overgangen

Wanneer dat zou gebeuren, dreigt de grote rijkdom van het Nederlandse landschap verloren te gaan. Die rijkdom is te danken aan de ligging van ons land in een delta van drie grote rivieren, de Rijn, Maas en Schelde.

Hierdoor wordt ons landschap gekenmerkt door een grote hoeveelheid natuurlijke overgangen tussen twee soorten gebiedskenmerken: hoog en laag, droog en nat, zoet en zout, open en gesloten, jong en oud, kalkrijk en kalkarm, voedselrijk en voedselarm. Dat heeft geleid tot een variëteit aan landschappen die buiten Nederland nauwelijks wordt aangetroffen.

Het gaat hierbij veelal om landschappen die hun ontstaan te danken hebben aan het langdurig gebruik van het land door de mens, zoals heidevelden, hooilanden, blauwgraslanden, rietlanden, petgaten en trilvenen. Dat geldt ook voor onze oude cultuurlandschappen, die zowel van ecologische als van historische waarde zijn, zoals de veenkoloniën, de droogmakerijen, het zeedorpenlandschap, het terpenlandschap en het essen- en kampenlandschap.

Verbossen

Bij een kapverbod zullen al deze open landschapen op den duur verstruwelen en verbossen. Hierdoor zou er een einde komen aan onze unieke variëteit aan habitattypen en bijbehorende habitatsoorten. Een kapverbod, zoals bepleit door de Stichting NatuurAlert (Duurzaamheid & Natuur, 7 oktober), moet ten zeerste worden afgeraden wanneer we de grote rijkdom van ons landschap niet willen verliezen.

Lees ook:

Wat is beter voor de natuur, bomen kappen of niet? De politiek beslist

Een halve hectare bos per keer kappen, moet dat kunnen? De minister vindt van wel, critici noemen het kaalkap. De Kamercommissie Natuur beslist, maar nu nog niet.

Ja, bomen kappen is soms beter voor het bos, zeggen wetenschappers. ‘We doen het goed in Nederland’

Emoties lopen hoog op in de discussies over bomenkap. Maar het bosbeheer kan niet zonder zaag, zeggen adviseurs en wetenschappers. ‘We doen het goed in Nederland.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden