null Beeld
Beeld

ColumnBart Zuidervaart

Kamerleden, laat je niet opjagen door regeerakkoorden en ongeduldige ministers

Reinier van Zutphen, onze Nationale Ombudsman, trok afgelopen zondag in Buitenhof een vernietigende conclusie: de overheid praat al jaren niet meer met de burger. Ja, wel als die burger betalingsachterstanden heeft en boetes moet betalen. Dan weet de overheid je te vinden. Maar echt contact met een man of vrouw van vlees en bloed, die in staat is problemen op te lossen, wordt moeilijker en moeilijker.

Instanties verschuilen zich achter websites met invulformulieren, achter telefoonnummers met ondoorgrondelijke keuzemenu’s. Achter apps om de burger vooral op afstand te houden. Zelfredzaamheid boven alles.

Het is een zorgelijke ontwikkeling waar niet alleen de ombudsman alarm over slaat. In het vorige week verschenen rapport Klem tussen balie en beleid signaleert een Kamercommissie dat liefst één op de vijf burgers in de knel komt door te ingewikkelde wetten en regels. Dat zijn dus miljoenen mensen die bij tegenslag (echtscheiding, ontslag, verlies van een naaste) behoefte hebben aan hulp, maar de weg kwijt raken in dit geautomatiseerde land.

Het is campagnetijd, de lijsttrekkers hebben op dit moment wat andere dingen aan hun hoofd. Maar er is alle reden om dit probleem met grote spoed op te lossen. Het lastige voor de partijen: ze zitten zelf met hun vingers tussen de deur.

Wat er vooral anders moet

Het aardige van dit nieuwe rapport is dat het de rol van de Tweede Kamer in dit moeras glashelder en pijnlijk blootlegt. Politici hebben bij het maken en beoordelen van wetten en regels een blinde vlek voor een nogal belangrijk onderdeel: de uitvoerbaarheid. De Kamercommissie, onder leiding van VVD’er André Bosman, rept over een ‘gebrek aan interesse’ en zelfs over ‘verwaarlozing’. Kamerleden zijn meer bezig met het reageren op incidenten dan met de effecten van beleid dat ze zelf hebben bedacht en goedgekeurd. Het is een trieste constatering.

Een dieper liggend probleem is dat Kamerleden te weinig zelf op onderzoek uitgaan. Terwijl er legio mogelijkheden zijn. Ze kunnen hoorzittingen met deskundigen organiseren, ambtenaren technische briefings laten verzorgen. Of werkbezoeken afleggen aan de uitvoeringsinstanties om van ambtenaren zelf te horen wat er niet deugt aan de regels en wat er vooral anders moet.

Vorig jaar november sprak de parlementaire commissie-Bosman met Guido Enthoven, die onderzoek deed naar de informatierelatie tussen regering en Kamer. Het ging over de technische briefings die aan de Kamer worden aangeboden. “En dan zegt de Kamer: mwah, daar hebben we niet zo’n behoefte aan en daar hebben we geen tijd voor.” En als zo’n briefing wel doorgaat, komen er twee Kamerleden opdraven. Daar zit wel een probleem, zei Enthoven eufemistisch.

Het rapport van Bosman leest als een dringende boodschap voor Kamerleden om vooral zelf informatie te vergaren. Praat met ambtenaren op de werkvloer, kom langs als de rode loper níet is uitgerold en er geen voorgekookt programma klaar ligt. Laat je niet opjagen door regeerakkoorden en ongeduldige ministers.

Het is tijdrovend en ondankbaar werk, buiten het zicht van de camera's. Het gevolg is ook dat Kamerleden daardoor minder aan incidentenpolitiek kunnen doen. Een klassieke win-winsituatie. Nu maar hopen dat dit ze wordt gegund door hun naar media-aandacht hunkerende partijleiders.

Bart Zuidervaart is chef van de redactie politiek. Hij schrijft wekelijks een column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden