Opinie Biologische landbouw

Juist Wageningen had kunnen zien dat biologische landbouw nodig is

De suggestie van professor Esther Turnhout dat de WUR verantwoordelijkheid moet nemen voor de bijdrage aan de te intensieve landbouw is zinnig en heel redelijk, vindt Annemarie van Garderen, natuurgids en biologisch consument.

Hoogleraar Esther Turnhout van de WUR (Wageningen University & Research) heeft moeite met de rol van haar universiteit in de intensivering van de landbouw (Trouw, 26 juni). Zij pleit voor een publieke erkenning dat de wetenschappelijke koers van Wageningen achteraf bezien veel schade heeft opgeleverd. Zij stelt dat Wageningen te lang alle kaarten heeft gezet op intensivering van landbouw en veeteelt en dat uit de gevolgen voor natuur en landbouw blijkt dat die visie niet langer houdbaar is.

Neveneffecten

Simon Vink, woordvoerder van de raad van bestuur van de WUR, liet weten dat het de raad niet duidelijk is wat zij precies beoogt met haar oproep. Volgens hem is er “voortdurend en consequent gewerkt aan het verbeteren van landbouwsystemen en het terugdringen van ongewenste neveneffecten: via teeltmanagement, diervoeding, gedragsonderzoek, bemestingsleer, bodembiologie, entomologie, geïntegreerde bestrijding, natuurontwikkeling, ga zo maar door”.

Vink lijkt zich aangevallen te voelen, maar legt in zijn verdediging de vinger op de zere plek: de WUR borduurt voort op de weg die na de Tweede Wereldoorlog is ingeslagen maar niet (langer) de goede weg blijkt: een systeem waarin dieren, natuur, ecologie gereduceerd zijn tot productiemiddel ten dienste van een economie waarin productie- en winstmaximalisatie richtinggevend zijn, met intensivering en industriële landbouw tot gevolg.

Het verbeteren en terugdringen van ongewenste neveneffecten is zo een soort dweilen met de kraan open. Bij het steeds weer zoeken naar oplossingen voor weer nieuwe problemen die boeren ervaren in de landbouw, lijkt de vraag of we nog wel op de goeie weg zijn niet gesteld en is een ‘reset’ uitgebleven. Is de WUR het grote geheel en de lange termijn wellicht wat uit het oog verloren door alle drukte met troubleshooting?

Dat is natuurlijk jammer, maar zorgelijk wordt het als de raad van bestuur van de WUR daarin geen eigen verantwoordelijkheid ziet en na suggesties van Esther Turnhout niet alsnog erkent dat het dichtdraaien van de kraan van intensivering in de landbouw nodig was en nodig is.

Jaren tachtig

Al in de jaren tachtig was bij sommigen op basis van ‘boerenverstand’ duidelijk dat intensivering, insecticiden en kunstmest (stikstof) grote impact hebben op de ecologie. De biologische boer en de biologische winkel probeerden toen al een tegenwicht te geven. Helaas waren de hogere productprijzen voor veel consumenten een drempel. De prijzen van ‘biologisch’ waren en zijn hoger omdat de gangbare landbouw gesubsidieerd wordt, niet betaalt voor vervuiling, uitputting en verlies aan biodiversiteit door de inzet van schadelijke middelen en daardoor goedkoper kon en kan produceren.

Juist de WUR had op basis van kennis en onderzoek kunnen laten zien wat de gevolgen zouden zijn van een landbouwbeleid op basis van middelengebruik, intensivering en schaalvergroting. Juist de WUR had kunnen bijdragen aan een eerdere omschakeling naar biologische en grondgebonden landbouw en een grotere rol voor natuur en behoud van biodiversiteit. Juist de WUR had op een rijtje kunnen zetten dat produceren voor de wereldmarkt wel ten koste moet gaan van de situatie in eigen land.

Na een tijd van ‘meer’ en ‘groter’ is ‘een stap terug’ nu natuurlijk niet de populairste en makkelijkste boodschap. Maar ik kan me het gevoel van professor Turnhout goed voorstellen en wens de raad van bestuur van Wageningen University & Research toe niet de laatste te zijn in de samenleving die ziet en erkent dat intensivering van de landbouw niet de oplossing is. 

Lees ook:

Professor Wageningen: ‘Zeg sorry, universiteit’

Wageningen moet afrekenen met het verleden. Het past de universiteit om ‘sorry’ te zeggen over de nadruk die jarenlang is gelegd op industriële landbouw, zegt een hoogleraar van dezelfde Wageningen University & Research (WUR).

 Geef de biologische sector eindelijk zijn verdiende ruimte

Biologisch boeren worden door kopstukken als Louise Fresco (WUR/Syngenta) en Aalt Dijkhuizen (Topsector AgriFood) zelfs weggezet als ‘romantisch’ of ‘niet duurzaam’. Zij kleuren het debat vanuit de topposities die ze hebben en zien in efficiency de oplossing voor het voedselvraagstuk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden