OpinieStrijd in Afghanistan

Juist nu mag Nederland de Afghanen niet in de steek laten

null Beeld

De troepen zijn vertrokken, wat kan Nederland nog voor Afghanistan doen? Veel, meent Jorrit Kamminga, associate fellow bij Instituut Clingendael, zoals het vredesproces en levens redden.

Twintig jaar zat Nederland in een groef van een langspeelplaat die van begin tot eind gecomponeerd werd door de Amerikanen: van het besluit van president Bush om Afghanistan als vergelding voor 9/11 aan te vallen (2001), via het besluit van president Trump om te gaan onderhandelen met de Taliban (2018), tot het besluit van president Biden om de troepen terug te trekken. Zo kwam er ook voor Nederland toch nog sneller dan verwacht een einde aan een uniek traject dat gedreven werd door de War on Terror en bondgenootschappelijke verplichtingen.

Terwijl de Taliban inmiddels de helft van de Afghaanse districten in handen hebben en hun opmars doorgaat, heeft ook Nederland de laatste militairen teruggetrokken. Het demissionaire kabinet heeft een evaluatie beloofd van de gehele periode. Dat is zeer belangrijk, mede voor de bijna 30.000 mannen en vrouwen die Nederland uitgezonden heeft. Maar de vraag moet vooral zijn: wat kan Nederland nog doen voor de Afghanen? Het antwoord: veel en we hebben ook de morele plicht om dat te doen. Hierbij vijf prioriteiten.

1. Red het vredesproces. ‘Praten met de Taliban’ was achttien jaar een taboe in politiek Den Haag. Totdat president Trump het gewoon ging doen en het kabinet plotseling ‘alle initiatieven verwelkomde’ die de vrede dichterbij zouden brengen. Nu is praten met de Taliban nog belangrijker geworden, om zo snel mogelijk hun militaire offensief te stoppen. Ook Nederland moet diplomatiek alles op alles zetten om in EU- en VN-verband het vredesproces te redden. Deze keer moeten we het niet aan de Amerikanen overlaten.

2. Maak geld vrij om veel meer Afghaanse vluchtelingen te huisvesten. Te beginnen met de tolken, militairen en andere Afghanen die Nederland hebben ondersteund in de voorbije twintig jaar. Dit is het minste wat Nederland kan doen op humanitaire en morele gronden voor de groep Afghanen die het eerste slachtoffer dreigt te worden bij machtsovername door de Taliban. Hun persoonlijke veiligheid moet vooropstaan. Het mag geen poging zijn om de positie van de Afghaanse regering verder te verzwakken met een retoriek van ‘redden wat er te redden valt.’

3. Neem afstand van het beleid om migratie te ontmoedigen. 10 procent van de huidige steun is gericht op de immorele doelstelling om vooral geen Afghanen naar Nederland te laten komen. Ze worden gezien als gevaarlijk en onwenselijk in plaats van als mensen die recht hebben op waardigheid en een veilige plek om te wonen. Het is verwerpelijk dat het kabinet het EU-standpunt blijft steunen dat Afghanen vooral terug moeten. Het opschorten van uitzettingen is slechts een pleister op de wond.

4. Continueer de steun voor Afghanistan in EU en VN-verband na 2024. Ook als het politieke proces een regering oplevert waarin de Taliban vertegenwoordigd zijn. Het is verstandig voorwaarden te verbinden aan ontwikkelingshulp, maar het dichtdraaien van de kraan is op de korte termijn zeker niet bevorderlijk voor veiligheid en stabiliteit.

5. Ondersteun het onderzoek van het Internationale Strafhof naar oorlogsmisdaden van alle partijen, inclusief de VS, Australië en eventueel Nederland zelf. Rechtvaardigheid voor de slachtoffers is onmisbaar in het helen en toewerken naar een vreedzame toekomst.

Het onderzoek kan een belangrijk ijkpunt zijn in dit proces. Bij de rechtszaak over de Slag om Chora kroop Nederland vooral meteen in zijn schulp van onschuld. Terwijl dit precies was waarvoor we in Afghanistan zaten: om ook Afghanen meer toegang te geven tot een eerlijke rechtsgang.

De Nederlandse militairen zijn inmiddels weer thuis, maar de situatie vraagt juist om een robuuste Nederlandse bijdrage op andere terreinen. Deze keer niet vanwege 9/11, bondgenootschappelijke verplichtingen of internationale ambitie, maar gewoon om Afghaanse levens te redden.

Lees ook:

De kans dat de Taliban straks heel Afghanistan in handen hebben, wordt steeds groter

De Verenigde Staten houden rekening met het zwartste scenario voor Afghanistan.

Het komende halfjaar zal Nederland geen Afghanen uitzetten

Het komende halfjaar worden er vanuit Nederland geen uitgeprocedeerde Afghaanse asielzoekers gedwongen uitgezet naar Afghanistan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden