null Beeld
Beeld

ColumnIrene van Staveren

Jongeren van Forum en de SP moeten nodig samen praten over kapitalisme

De jongerenafdeling van de SP krijgt geen geld meer van de partij vanwege communistische sympathieën. Wat ze precies willen, is mij niet helemaal duidelijk, maar wel dat ze van het kapitalisme af willen. Dat lijkt me een gezond streven voor jongeren. Vraag Greta Thunberg maar of zij denkt dat het kapitalisme jongeren een toekomst biedt op een leefbare aarde.

De jongeren van FvD zijn eveneens door hun moederpartij aangepakt. Zij willen van delen van de moderne rechtsstaat af en lijken zelfs nazisympathieën te hebben. Zulke denkbeelden moeten onmiddellijk in de kiem worden gesmoord.

Maar wat denken de rechtse jongeren eigenlijk van het kapitalisme? Je hoort ze weinig over economische onderwerpen. Ze lijken te denken dat zolang het ­kapitalisme maar in hun voordeel werkt, het prima is. Beetje naïeve rechtse brallerigheid. Lang niet iedere FvD-jongere zal het intellectuele vermogen en invloedrijke netwerk hebben dat hun flamboyante partijstichter heeft. Maar je hoort ze weinig over gelijke rechten en sociaal beleid.

Het K-woord

Toch is er een raakvlak tussen de twee jongeren­partijen aan de uitersten van het politieke spectrum: ze zijn beide ontevreden over het huidige kapitalisme met zijn globalisering en onzekerheden. Maar wat ze ermee moeten is niet helemaal duidelijk. Afschaffen? Dat kan alleen via bloedige revoluties en met onderdrukking, zo heeft de geschiedenis geleerd. En voor die andere jongerengroep: is het niet een beetje naïef om van fundamentele rechtsbeginselen af te willen, zoals het Europese migratieverdrag, het klimaatakkoord en vrijheid van godsdienst, maar wel graag beschermd willen worden tegen de risico’s en uitwassen van het kapitalisme?

Kortom, het K-woord is niet alleen terug bij academici en in beschaafde discussies in de krant, maar is ook geland bij politiek actieve jongeren. Dat is mooi want het gaat tenslotte om hun toekomst. Maar ik hoop wel dat ze daar eigentijdse discussies over voeren met ­degelijke argumenten en eigentijdse alternatieven. Want teruggrijpen op het communisme zoals we dat kennen uit de geschiedenis is kortzichtig. En naïviteit over de verdeling van de lusten en lasten van ons economische systeem brengt geen verandering.

Samenwerking en delen

Misschien zouden de beide jongerenafdelingen eens met elkaar in gesprek moeten gaan over hun toekomstbeelden. In welke wereld willen ze leven en welke wereld willen ze doorgeven aan hun kinderen? In plaats van zich elk op te sluiten in een achterhaalde ideologie zouden ze eens creatief kunnen gaan experimenteren met alternatieven. Net zoals voorgaande generaties dat hebben gedaan. Denk aan de communes van Parijs bij de opkomst van het socialisme midden negentiende eeuw. Of de kibboetsen in Israël midden twintigste eeuw. Of de woongroepen in ons land die in dezelfde periode ontstonden.

Allemaal andere economische modellen waarbij niet de markt of de staat centraal staat maar de gemeenschap. En dus niet de dominantie van geld en concurrentie, of juist bureaucratie en wetten, maar het primaat van samenwerking en delen. Want eigenlijk is ­elke goed functionerende economie daarop gebaseerd. De economische toekomst zal terug moeten naar de ­basis van het samen doen en zorgen voor elkaar. Niet ideologisch maar juist heel praktisch. Geen woorden, maar daden.

Irene van Staveren is hoogleraar ontwikkelingseconomie aan de Erasmus Universiteit. Voor Trouw schrijft ze om de week een column over economie. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden