OpinieLeeftijdsdiscriminatie?

Jong verdient voorrang op intensive care

Politici roepen om het hardst dat leeftijd geen rol mag spelen bij selectie van patiënten op overvolle afdelingen voor intensive care. Maar van leeftijdsdiscriminatie is geen sprake, schrijft Henk Veltkamp, docent stervensbegeleiding, voormalig lid ziekenhuiscommissie ethiek.

Wie krijgt het spreekwoordelijke ‘laatste ic-bed’, mocht onverhoopt een volgende coronagolf onze ziekenhuizen nog voller doen stromen dan in april? Op verzoek van artsenorganisaties schreven vijf medisch-ethici daar een heldere richtlijn voor (Trouw, 18 juni). De inkt was nog niet droog of de politiek reageerde al. Minister Van Rijn namens het kabinet en Kamerleden van links tot rechts riepen als door een wesp gestoken: “Geen leeftijdsdiscriminatie!” Het L-woord als Pavlov-reactie.

Ze hebben, vrees ik, de richtlijn niet goed gelezen. In dit document van krap dertig bladzijden slagen de opstellers erin om voor zo’n complex probleem als de verdeling van schaarse ic-zorg een glashelder instrument te ontwikkelen. Ze herleiden alle vragen die spelen tot drie fundamentele waarden waarmee elke burger zal instemmen: gelijkwaardigheid, solidariteit (hier: zoveel mogelijk levens willen redden) en rechtvaardigheid. Meer heb je niet nodig.

Leeftijd als relevant criterium

Daaruit volgen zeven criteria voor beoordeling van patiënten. In het vijfde criterium wordt leeftijd genoemd: “In het kader van intergenerationele solidariteit is leeftijd op grond van overwegingen van rechtvaardigheid een relevant criterium.” Rechtvaardig is immers: gelijken gelijk behandelen, en ongelijken ongelijk. In zorgbehoefte is er gelijkheid: allen verkeren in levensgevaar. Tegelijk is er ook ongelijkheid, namelijk in het reeds geconsumeerde aandeel in de statistisch haalbare gemiddelde levensduur. Als bijna 73-jarige heb ik méér leven gekregen dan iemand die nu dertig of vijftig is. Ik wil er zielsgraag nog een stukje bij. Maar mocht ik doodziek worden, is dan dat laatste ic-bed voor mij of voor een medepatiënt, gelijk wat betreft levensgevaar, ingeschatte slagingskans van ic-behandeling en ligduur, maar ongelijk in leeftijd, want jonger? Mij lijkt het rechtvaardig dat mijn medepatiënt het bed krijgt.

Dat is géén leeftijdsdiscriminatie, maar ongelijk behandelen van ongelijken, dus rechtvaardig. Net zo min als het discriminatie van rijken is dat ze meer belasting moeten betalen. Van wie veel heeft gekregen, geld of (leef)tijd, mag meer worden gevraagd.

Politici, wellicht bang om de oudere kiezer te verliezen, roepen nu om het hardst: “Schrap leeftijd!” Ja, en dan? Nou, geef dat laatste ic-bed gewoon aan wie het eerst komt. Dat is pas echt onrechtvaardig. Sterker nog: ik vind het laf om in die uiterste nood een weloverwogen keuze te ontlopen, en het over te laten aan toeval of lot.

Lees ook:

Kiezen tussen jongeren en ouderen op intensive care is onwaarschijnlijk scenario

Wie belandt er bij een tekort aan bedden op de intensive care wel en niet op de ic? Gaat jong voor oud? Ja, blijkt uit het draaiboek over keuzes op de ic bij schaarste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden