Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Jesse Klaver gaat bewust in tegen de tijdgeest - een interessant experiment

Opinie

Lex Oomkes

Lex Oomkes © Maartje Geels
COLUMN

Volkspartijen zijn iets uit een alweer behoorlijk grijs verleden. Het waren partijen die onder de kiezers brede steun verwierven. 

Sociale achtergrond was daarbij niet belangrijk, geloof in de tijd van de verzuiling des te meer. De dominee, de pastoor of de vakbondsleider was het baken waarop de politieke koers werd uitgezet.

Lees verder na de advertentie

De volkspartij is inmiddels een bijna utopisch iets. Voor de samenhang in een samenleving is het immers een uitstekend instrument. Belangen werden al met elkaar verenigd nog voor een politieke krachtmeting met andere partijen plaatsvond. De sociale vrede kon door critici weliswaar als verstikkend ervaren worden, maar in de huidige tijd kunnen er slechts nostalgische gedachten aan gewijd worden.

Wil een partij een volkspartij worden, dan moeten zaken verenigd worden die zich steeds moeilijker laten verenigen. In één en dezelfde partij dienen dan mensen actief te zijn die nu aan verschillende kanten van de heftig bediscussieerde en onderzochte maatschappelijke kloven staan. In de hoogtijdagen van de volkspartijen werden sociale klassen overschreden. De arbeider zat op een partijbijeenkomst naast de hoogleraar. Maar de klassenmaatschappij bestaat niet meer, terwijl sociaal-cultureel bepaalde ‘kloven’ steeds bepalender lijken te worden.

Mocht Klaver met zijn strategie succes boeken, dan zou dat een teken kunnen zijn dat de liberale overheersing ten einde loopt

GroenLinks is een typisch voorbeeld van een politieke partij in de eenentwintigste eeuw. Partijkader en achterban tonen veel overeenkomsten. Over het algemeen goed opgeleid met een redelijk tot goed inkomen, vooral wonend in en om de grote steden. Tot voor kort was de aanhang van de partij in steden met een prominente aanwezigheid van instellingen voor hoger onderwijs typerend.

Pas met de komst van Jesse Klaver als belangrijkste gezicht van de partij zet GroenLinks een voorzichtige verandering in. Het recordaantal zetels bij de laatste Kamerverkiezingen zou nog kunnen worden verklaard uit de teloorgang van de PvdA, maar de raadsverkiezingen toonden aan dat het geen eenmalige zaak was. Of het ook de definitieve doorbraak is en bijvoorbeeld niet sterk samenhangt met de persoon van Klaver zal moeten blijken.

In ieder geval is het aantal gemeenten waar GroenLinks nu vertegenwoordigd is in het college al een belangrijk signaal dat Klaver niet per se aan luchtfietserij doet. Hij stelde voor de raadsverkiezingen het doel om in honderd gemeenten te kunnen meedoen aan het college. De teller staat inmiddels op rond negentig en daarmee is de doelstelling grosso modo gehaald.

Klaver is zich er terecht van bewust dat de partij een bredere basis nodig zal hebben om deze groei te laten beklijven. Paul Rosenmöller had in een nog niet zo ver verleden een zelfde soort ambitie, maar zijn succes was te zeer afhankelijk van de toevallige omstandigheden.

De tekst loopt door onder de afbeelding

Jesse Klaver in de kantine van basisschool De Watertuin in Almere. © Werry Crone

De kantinebijeenkomsten van GroenLinks hebben niet alleen als functie om te luisteren naar kiezers in hun normale leefwereld, maar zijn ook een onderzoek naar de mogelijkheden van de partij om door te breken naar andere bevolkingsgroepen buiten de grote steden.

Klaver gaat daarmee (bewust, dat kan niet anders) in tegen de tijdgeest. Een interessant experiment. Mocht hij in de loop der tijd met die strategie succes boeken, dan zou dat een teken kunnen zijn dat de liberale overheersing ten einde loopt.

Maar zijn partij is tegelijkertijd een product van die andere dominante trend van de laatste decennia. Juist zijn huidige achterban profiteerde van de positieve kanten van de individualisering. Hij zal daar op een of andere manier mee om moeten gaan.

Lex Oomkes is senior politiek redacteur bij Trouw, en schrijft wekelijks een column. Eerdere columns vindt u hier.

Deel dit artikel

Mocht Klaver met zijn strategie succes boeken, dan zou dat een teken kunnen zijn dat de liberale overheersing ten einde loopt