Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Je kunt een opmerking intrekken, maar hij zet intussen wel de toon

Opinie

Joep Leerssen

Verkiezingsposter van de VVD in Rotterdam. Een waarheid als een koe die bewust polariseert, stelt Joep Leerssen. © ANP
Opinie

Koketteren met hard-rechts en die opmerking vervolgens intrekken. Dat is te gemakkelijk, betoogt Joep Leerssen, hoogleraar Europese Studies aan de UvA. En bovenal, het lijkt een bewuste strategie.

In zijn column van 4 oktober neemt Sylvain Ephimenco het op tegen wat ik in deze krant heb gezegd naar aanleiding van het AIVD-rapport over rechts-extremisme. Het was maar een column, maar ik wil er toch iets over kwijt, omdat het symptomatisch is voor de polarisering van de publieke opinie door drogredenen en hatelijke soundbytes.

Lees verder na de advertentie
Ballonnetje oplaten, ballonnetje wegwimpelen, kritiek veroordelen. Het is kennelijk een welbewuste strategie

Ephimenco vindt kritiek op Thierry Baudets gekoketteer met hard-rechts oneerlijk, omdat Baudet zijn gewraakte opmerking (over de homeopathische verdunning van de Nederlandse identiteit) allang had ingetrokken. Dat is me te gemakkelijk. Dingen zeggen en vervolgens intrekken of wegwimpelen: dat is namelijk een steevast herhalend patroon, en daarvan maakt Ephimenco’s wrevel deel uit. 

Tot gnuivend genoegen van reaguurders en retweeters linkt Theo Hiddema ras en IQ, spreekt zijn partijgenoot Baudet van homeopathische verdunning, noemt hij altright ‘een interessante beweging’, vinden gesprekken plaats met aperte neofascisten (Jean-Marie Le Pen, Jared Taylor); maar elke keer was dat slechts een onbetekenend incident, en wie daar iets van vindt, wordt als een kniesoor aangevallen. De stelselmatig herhaalde drieslag (ballonnetje oplaten, ballonnetje wegwimpelen, kritiek veroordelen) is kennelijk een welbewuste strategie. Baudet is daar zelf bij, en hij is te hoogopgeleid om niet te beseffen waar hij mee bezig is.

Spookbeeld

Ephimenco neemt me ook kwalijk dat ik aanstoot neem aan een VVD-poster met de slogan ‘In Rotterdam spreken we Nederlands’. Hij heeft als immigrant toch ook Nederlands geleerd? Wist hij veel, zo concludeert hij sarcastisch, dat hij hiermee een neonazi werd? Zo’n repliek leidt de aandacht af van het probleem. Het probleem is niet de noodzaak om in Nederland Nederlands te spreken – dat staat als een paal boven water. Het probleem is om van die noodzaak een xenofobe slogan te maken. Een wij-groep van Nederlandstaligen (‘we’) krijgt in het Nederlands van andere Nederlandstaligen een waarheid als een koe te horen. Het beoogde effect is antagonistisch en polariserend: het talige wij-gevoel moet een gesloten front motiveren tegen een niet nader omschreven allochtoon spookbeeld.

Dáárom kwalificeer ik zulke posters bij centrum-rechts als een bedenkelijke opschuiving. Die uitleg was ik aan Ephimenco en zijn lezers schuldig. Laat ik hem bovendien geruststellen: een neonazi vind ik hem niet. Hoort, zegt het voort: Sylvain Ephimenco is geen neonazi. Maar zijn manier van opinie maken is echt fout.

Lees ook:

'Ik maak me zorgen over stemmingmakers, die polariseren tot het gewoon wordt'

De AIVD ziet een nieuw soort ongeorganiseerd rechstextremisme, dat zich via sociale media richt tegen ongeacht welke migrant. Het toont aan dat er spelregels voor internet nodig zijn, zegt hoogleraar Joep Leerssen.

Deel dit artikel

Ballonnetje oplaten, ballonnetje wegwimpelen, kritiek veroordelen. Het is kennelijk een welbewuste strategie