Beeld Trouw

ColumnStevo Akkerman

Je kon erop wachten: de AfD wast de handen in onschuld

Je kon erop wachten. Nauwelijks was het nieuws over de aanslagen in Hanau tot de buitenwereld doorgedrongen of de extreem-rechtse AfD begon haar handen in onschuld te wassen. Had iemand het vuur geopend op twee shisha-lounges, waar voornamelijk klanten kwamen met een immigratie-achtergrond? En had de dader een pamflet achtergelaten waarin hij sprak van een complot om het volk te ‘degenereren’? Niets met ons te maken, verklaarde de partij die het moet hebben van de strijd tegen de zogenaamde ‘omvolking’.

Er stonden allerlei waanideeën in dat pamflet, dus was dit het werk van een ‘verwarde’ geest en geen ‘linkse of rechtse terreur’, aldus partijwoordvoerder prof. dr. Jörg Meuthen. Wat de AfD betreft kan de schutter niet gestoord genoeg zijn, en wat er uit het pamflet bekend is geworden gaat zeker in die richting, maar zo gemakkelijk kan de partij zich er niet vanaf maken. Wie een partituur vol haat op de lessenaars zet, kan zich er moeilijk over verbazen dat het orkest haat ten gehore brengt. Het gaat niet om één verwarde gek, de retoriek van de AfD (‘Woede, moed en compromisloosheid is de eerste burgerplicht’) heeft allang een gewelddadige pendant gekregen.

Doen of je neus bloedt

Vorig jaar werd CDU-politicus Walter Lübcke doodgeschoten vanwege zijn vluchtelingenstandpunt, vervolgens werd een aanslag gepleegd op de synagoge in Halle, waarbij twee doden vielen. Het hadden er veel meer kunnen zijn, de synagoge zat vol, maar het lukte de dader, die het had het gemunt op ‘de Joden’ en ‘de massa-immigratie’, niet om binnen te komen. En nog vorige week arresteerde de politie twaalf extreem-rechtse ‘commando’s’ op verdenking van het plannen van meerdere aanslagen op moskeeën. Het ‘vechten om het land terug te halen’, waar AfD-kopstuk Björn Höcke toe oproept, is al in volle gang. Natuurlijk, je kunt ook vechten voor het klimaat, ik noem maar wat. Een strijdlustige metafoor is nog wat anders dan een letterlijke oorlogsverklaring. Maar de AfD komt daar zo dichtbij, dat de partij niet kan doen alsof haar neus bloedt als een heethoofd – in welk stadium van gestoordheid ook – de daad bij het woord voegt.

Geldt hetzelfde voor de radicale islam? Moet die ook aangesproken worden op geweld door radicale moslims? Jazeker. Altijd geldt dat wie de trekker overhaalt de schuldige is, maar dat er ook iets bestaat als voedingsbodem, legitimatie, context. Soms wordt te gretig de vinger gewezen, dan gaat het om politieke, religieuze of ideologische tegenstanders. Soms wordt te laconiek elk verband ontkend, dan betreft het misdaden van geestverwanten. Maar wie geweld geloofwaardig wil afwijzen, moet het juist in eigen gelederen en bij eigen verwanten niet tolereren. En geen retoriek hanteren die suggereert dat het vanwege de ongelooflijke slechtheid van de opponent begrijpelijk is dat iemand begint te schieten. Het enige antwoord, ook in Nederland, is het veroordelen van elk geweld, gepaard aan de inzet voor een pluriforme democratie die samenleven mogelijk maakt. Zonder dat laatste wordt het niks. 

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden