OpiniePolitiek

Isabelle Diks verdient kritiek vanwege haar vertrek uit de Kamer

Isabelle Diks pleegt contractbreuk met haar kiezers. Een Kamerzetel die je met voorkeurstemmen hebt verkregen, kun je niet zomaar opgeven, vindt Joop van Holsteyn, verbonden aan het Instituut voor Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden.

Kritische reflectie, ook in crisistijd, blijft nodig. Neem het vertrek van Kamerlid Isabelle Diks (GroenLinks). Trouw meldde het op 28 maart in een hoekje in de rubriek ‘Personalia’. Maar verder dan een mededeling dat ze de Tweede Kamer verlaat en locoburgemeester en wethouder in Groningen wordt, ging het niet.

Een belangrijk aspect bleef onbesproken, namelijk de contractbreuk van Diks met haar kiezers. Bij de Kamerverkiezingen van 2017 kreeg zij het fraaie aantal van 28.390 stemmen. Dat is veel voor iemand die op de kandidatenlijst een negentiende positie inneemt. En conform de regels van het toewijzen van Kamerzetels kreeg Diks dan ook in 2017 met voorrang een Kamerzetel toebedeeld. Diks had immers de individuele kiesdeler van 17.527 stemmen ruimschoots overschreden. In perspectief: in 2017 slaagden slechts vier kandidaten erin via voorkeurstemmen de lijstvolgorde te doorbreken.

Stilzwijgende overeenkomst

Formeel heeft elk verkozen Kamerlid eenzelfde mandaat als volksvertegenwoordiger. Maar iemand die op basis van voorkeurstemmen haar Kamerzetel kreeg, heeft in dit opzicht de facto toch een iets andere positie en zwaardere verantwoordelijkheid. In een tijd waarin, zoals de commissie-Remkes in haar reflectie op het Nederlandse parlementaire bestel constateerde, bij burgers een behoefte lijkt te bestaan aan een meer persoonlijke relatie met het ‘eigen’ Kamerlid, is het opmerkelijk dat die band eenzijdig door het verkozen Kamerlid wordt verbroken. Mochten die 28.390 kiezers die het hokje inkleurden bij kandidaat 19 op de GroenLinks-lijst er niet op rekenen dat Diks voor een periode van vier jaar weliswaar niet uitsluitend, maar bovenal hun volksvertegenwoordiger zou zijn? Is dat niet de stilzwijgende overeenkomst tussen kiezers en verkozenen?

Dat de zetelvlucht van Diks zo weinig aandacht krijgt, is des te opvallender in het licht van de verontwaardiging die steevast opstijgt als een Kamerlid zijn of haar fractie verlaat en als zelfstandig Kamerlid verdergaat. Zetelroof! Met als argument dat betrokkene veelal niet op eigen electorale kracht de Kamer is binnengekomen, geen eigen mandaat heeft en dat de Kamerzetel eigenlijk de betreffende partij toebehoort. Als dit al een steekhoudende argumentatie is, dan zou een spiegelbeeldige van toepassing kunnen zijn op volksvertegenwoordigers die de Kamer verlaten, terwijl zij juist wel een persoonlijk electoraal mandaat hebben.

Tijdens de coronacrisis hebben parlementaire spelregels en democratische beginselen niet bijzonder veel aandacht. Dat is allicht even begrijpelijk als betreurenswaardig. Maar op zijn minst verdient de zetelvlucht van Kamerlid Isabelle Diks gepaste kritische aandacht.  

Lees ook:

De opmerkelijke verhuizing van Femke Merel van Kooten (36) naar 50Plus

Femke Merel van Kooten verliet de fractie van de Partij voor de Dieren en nam haar Kamerzetel mee. Nu is ze lid van 50Plus. Daar moet ze een verklaring ondertekenen dat ‘zetelroof’ niet mag van de partij.

Van Haga uit VVD-fractie gezet: wat betekent dat voor de coalitie?

Kamerlid Wybren van Haga is vandaag uit de 33-koppige VVD-fractie gezet. Onduidelijk is of hij zijn zetel teruggeeft. Daarmee dreigt de coalitie haar kleinst mogelijke meerderheid van 76 zetels te verliezen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden