OmbudsmanEdwin Kreulen

Is Trouw niet kritisch genoeg over Halsema?

Lezers die vinden dat het commentaar van de krant over de drukke Damdemonstratie voorbijgaat aan de volksgezondheid, stellen dat hun kritiek te weinig ruimte krijgt. Houdt de redactie alleen van de eigen mening?

De kwestie

Op 3 juni heeft het hoofdredactioneel commentaar de titel ‘Halsema liet de demonstratie terecht doorgaan’. Er zijn kanttekeningen te maken bij het optreden twee dagen daarvoor van de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema, schrijft de commentator. Ze had met de organisatie mensen ‘kunnen oproepen’ om de Dam te verlaten, omdat door de drukte de coronaregels werden overtreden. Een demonstratie tegen politiegeweld opbreken met geweld, dat zou ‘wel erg paradoxaal zijn’. Bovendien betekent demonstratierecht ook ‘dat een demonstratie soms moet kunnen doorgaan tegen andere belangen in, waaronder volksgezondheid’.

Op de opiniepagina verschijnen de dagen daarop vier reacties op deze ‘mening van de krant’. Twee zijn negatief, twee instemmend.

De redactie binnenland plaatst daags hierna een interview met de Leidse staatsrechthoogleraar Wim Voermans, die stelt dat Halsema door niet in te grijpen ‘een grove fout’ maakte. In een portret van Halsema in De Verdieping stelt de redacteur binnenland dat Halsema een grote kans miste door niet op te roepen de Dam te verlaten. Afgelopen woensdag plaatst de opiniepagina lezersantwoorden op de vraag of de demonstratie door moest gaan.

De standpunten

Meerdere lezers keren zich, soms in felle bewoordingen, tegen dit commentaar. Juist in een tijd waarin het hele land krampachtig afstand bewaart, vindt de krant het demonstratierecht blijkbaar belangrijker, schrijven enkelen. Volksgezondheid gaat boven alles, meent een van hen. De meeste lezers wijzen er op dat er naast ‘schoonvegen’ ook de mogelijkheid was om een beroep te doen op de vrijwilligheid van demonstranten. Een enkeling vermoedt een (Groen-)Linkse sympathie in het commentaar.

De lezers die een paar dagen later hun kritiek uiten, richten ook hun pijlen op de selectie van de lezersbrieven door de opinieredactie. Ze vinden dat maar weinig kritiek op het commentaar de krant haalt, terwijl brieven die het commentaar ondersteunen wel worden geplaatst. Bij nazoeken in deze e-mailbox blijkt dat twaalf inzendingen zich uitdrukkelijk richten tegen het standpunt in het commentaar. Zeven bijdragen zijn juist positief. Die lezers stellen dat een gewelddadige ontruiming ook een ‘corona-risico’ had opgeleverd, of waarderen dat de krant afwijkt van ‘geschreeuw’ in andere media.

Volgens het Schrijfboek van de krant wordt in een goed commentaar een duidelijke en prikkelende mening ingenomen. Deze bijdragen zijn een zaak van de hoofdredactie, in het schrijven bijgestaan door een groep ervaren redacteuren. De opiniepagina is een vrijplaats voor meningen, ook die ‘van de krant’.

De kritische lezers vinden het belangrijk dat hun brieven de krant halen: die kan toch niet volharden in de mening dat gezondheid ondergeschikt is aan het demonstratierecht. Maar vindt de krant dat wel? Het staat zo niet in het commentaar. Het zijn allebei belangrijke belangen die echter onderling kunnen botsen, legt de auteur van het commentaar desgevraagd uit. Voor lokale bestuurders is dat een lastige afweging waarin geen absolute waarheden bestaan. “Wanneer je elk risico op schade van de gezondheid vooraf wilt vermijden, kun je nooit een demonstratie toestaan”, licht de commentator toe.

Oordeel

De redactie heeft afgelopen week ruimschoots baan gegeven voor kritiek op de burgemeester met het interview met de staatsrechtgeleerde en het kritische profiel van Halsema. De commentator sprak een oordeel uit over de snelle Haagse kritiek op de burgemeester.

De inhoud van een commentaar is de verantwoordelijkheid van de hoofdredactie. Het is het goed recht van de lezers om deze mening fel te betwisten. Dat de commentator schrijft dat Halsema had ‘kunnen oproepen’ om de Dam te verlaten en dat lezers betogen dat ze dit had ‘moeten’ doen, hoort bij dit debat. Verder lijkt sprake van een (taalkundig) misverstand. De zin over een demonstratie ‘die soms moet doorgaan tegen andere belangen in’ was bedoeld als algemene vaststelling dat belangen kunnen botsen. Lezers zagen er zoals gezegd ondergeschiktheid van gezondheid in.

Het is begrijpelijk dat voor de lezersbrieven een gevarieerde keuze wordt gemaakt, dus met voor- en tegenstanders. In dit geval, nu de ‘mening van de krant’ al ruimte kreeg en de critici daarvan in de meerderheid waren, had deze groep iets meer ruimte mogen hebben.

Heeft u zelf een vraag of kwestie? Mail naar ombudsman@trouw.nl.

Lees ook:

Halsema liet de demonstratie terecht doorgaan

Inschatten blijft moeilijk. De autoriteiten in Amsterdam werden maandag volstrekt overvallen door de grote toeloop voor de demonstratie tegen racisme en politiegeweld. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden