Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Is hij die zijn lid fluks uit de schede verwijdert 'natuurlijk'?

Opinie

Bert Keizer

Bert Keizer © Trouw
Column

Het thema van de boekenweek is Natuur. Een heerlijk woord. 

Je hebt natuurgeneeskunde, natuurgeneeswijzen, natuurlijke producten die natuurlijk veel gezonder zijn dan onnatuurlijke producten, natuurparken, natuurstudies, natuurrampen, natuurreservaten, natuurschoon, natuursteen, en bovenal heb je De Natuur, een even vaag als heerlijk gebied waar wij als mensen niet meer goed bij kunnen. Maar heel vroeger wel bij konden, want toen leefden we nog in De Natuur.

Lees verder na de advertentie

Een van de meest betreurenswaardige ontwikkelingen in de menselijke geschiedenis is dat we zo helemaal van De Natuur vervreemd zijn geraakt. Jammer hè? Terugblikkend zie je dat we gedurende vele duizenden jaren nog heel dicht bij De Natuur zijn gebleven. Denk aan al die eeuwen waarin we alleen maar knuppels hadden om elkaar of eetbare dieren mee te lijf te gaan. Dat had best nog wel iets natuurlijks, maar naarmate de tijd vorderde, raakten we steeds verder verwijderd van onze natuurlijke plek in De Natuur.

Het was een heel geleidelijk proces waarvan we de stadia moeiteloos kunnen aanwijzen. Zo vinden we dat een middeleeuwer die in de herfst eikels raapt, niet voor zijn varkens, maar voor zichzelf, veel dichter bij De Natuur leeft dan Nederlanders uit 2018 die een yoghurttoetje kopen in een plastic bekertje. Waarbij die yoghurt er misschien nog mee door kan (als er maar geen onnatuurlijke toevoegingen in zitten), maar dat plastic bekertje zeker niet. Plastic is wel het toppunt van onnatuurlijkheid.

De Natuur is zo glibberig als een emmer snot

Weet u wie echt nog in De Natuur leven? Die paar onontdekte stammen in het Amazonegebied of in Papoea Nieuw Guinea die zonder kleren maar al wel met speren door de jungle rennen. Toppunt van natuurlijkheid. Dat zijn pas natuurmensen die helemaal in evenwicht met De Natuur leven. Ze laten geen spoor van vernieling achter, zoals wij.

Ik denk dat dit lichtelijk zwakzinnige gebazel over De Natuur bij nader inzien wel degelijk ergens over gaat. Het raakt aan een grondgevoel (oergevoel klinkt nog beter) in de menselijke 'natuur': wij zijn ballingen. Het is nergens zo huiveringwekkend verwoord als in Genesis. De Natuur is de Hof van Eden. Daar waren we een dier met de dieren. Wij weten niet goed hoe wij onszelf hebben losgemaakt uit het dierenrijk, maar we leggen de schuld graag bij een ander en daarom zeggen we dat we er uitgegooid zijn. En tegelijk worden we getreiterd door het vermoeden dat we het zelf hebben gedaan. Ja, eigen schuld en heel erg dikke bult. Vandaar het gevoel dat we iets kwijt zijn en daardoor de zaak niet goed aanpakken (fijnstof, Syrië, klimaat, ouderenzorg). Dichters zeggen al eeuwenlang in allerlei toonaarden wat J.C. Schagen eens zei: 'Mensen zijn wolken, waar ze komen betrekt de lucht.'

Klucht

In dit licht bezien is het gedoe rond de Oostvaardersplassen een heerlijke klucht waarin twee kampen hun versie van De Natuur hoog willen houden. Argumenteren is ondoenlijk in een dergelijke uitwisseling, omdat degenen die de grote grazers willen laten sterven door de kou zich moeilijk kunnen verweren tegen de dierenvrienden die met hooi komen aanzetten. Beide groepen zullen verwijzen naar De Natuur. De een om het sterven te verdedigen, de ander om het hek belachelijk te maken dat de stervende grazers scheidt van de overvloedige hoeveelheid hooi in ons land. Nee, het gedoe met die grote grazers in de Oostvaardersplassen is net zo natuurlijk als een aquarium in de huiskamer. En nu wordt 'natuurlijk' een bedrieglijk synoniem voor 'waardevol', 'acceptabel', 'wat ik leuk vind'. En 'onnatuurlijk' verwijst dan naar 'ondeugdelijk', 'akelig', 'inferieur', 'verwerpelijk'.

Zo vond, of vindt, men in de katholieke kerk het schielijk onderbreken van voort­plan­tings­po­gin­gen door het lid fluks uit de schede te verwijderen 'natuurlijk'.

Zo vond, of vindt, men in de katholieke kerk het schielijk onderbreken van voortplantingspogingen door het lid fluks uit de schede te verwijderen 'natuurlijk'. En het gebruik van anticonceptie is dan 'onnatuurlijk'. Het zou komisch kunnen zijn als het niet zo verdrietig was. Maar 'De Natuur' is zo glibberig als een paling in een emmer snot, want als je het begrip hier hebt verjaagd, dan duikt het daar weer op als: 'biologisch'. Zo is er biologische zeep, biologisch fruit, biologische groente, biologische boter en de onontkoombare biokwark, o en natuurlijk ook biovezels voor al uw kleding. We willen terug naar De Natuur en beseffen niet dat we onszelf zouden moeten opheffen om daar binnen te kunnen. Wij zijn eigenlijk warrige sukkels met heimwee naar een domein waar we nooit waren.

Bert Keizer is filosoof en arts bij de Levenseindekliniek. Voor Trouw schrijft hij wekelijks een column over zorg, filosofie, en de raakvlakken daartussen. Lees hier meer columns van hem.

Deel dit artikel

De Natuur is zo glibberig als een emmer snot

Zo vond, of vindt, men in de katholieke kerk het schielijk onderbreken van voort­plan­tings­po­gin­gen door het lid fluks uit de schede te verwijderen 'natuurlijk'.