Column

Is er iemand die de woorden bewaakt, of laten we die domweg ontsnappen?

Beeld Trouw

In de schatkist ligt ons goud, en het is goed om te weten dat daarover wordt gewaakt en dat de bewakers eens per jaar een grote vergadering bijeen roepen om te vertellen hoe het gaat. 

Want aan de staat van het goud kunnen we zien hoe het is met het land – dat is de standaard. Maar op de dag dat de koning de troonrede uitsprak en er vervolgens in talloze kamers, zalen, wandelgangen en studio’s werd besproken wat hij had gezegd, vroeg ik me af: is er ook nog iemand die de woorden bewaakt, of laten we die maar domweg ontsnappen? En wat zegt dat over de staat van het land?

Ja, er is een woordenbewaker: dichter des vaderlands Ester Naomi Perquin. Aan de vooravond van Prinsjesdag publiceerde ze in NRC Handelsblad een verklarende woordenlijst. Zeer behulpzaam. ‘Staatsschuld: het schuldgevoel omtrent de openlijke onrechtvaardigheid die het gevolg is van bepaald beleid. Beseffen van gedane zaken. Soms inclusief de wens dat goed te maken.’ 

Maar de dichter, die ook sprak over ‘de schittering van wat niet tastbaar is’, is een eenzame functionaris, ze heeft geen departement en ze schrijft geen wetten, en zo kon het gebeuren dat het land vergeven raakte van de verkeerd gekozen woorden. Vergiftigd, bedoel ik.

Studentikoze snedigheden

Het gebeurt overal, links en rechts, en niet alleen in de politiek. Als mensen elkaar in levende lijve ontmoeten, is vaak nog wel een normaal gesprek mogelijk, maar zodra het publiek wordt, belanden we binnen de kortste keren in de regionen van de hoon, de minachting en het wapengekletter. 

Ik beperk me even tot de laatste dagen. Waarin, ongehoord, de fractieleider van de VVD via zijn partij bekendmaakte de rooms-katholieke kerk vaarwel te zeggen. Geen VVD’er zal het in zijn hoofd halen op die manier te laten weten dat hij is tóegetreden tot een kerk, maar uitschrijven is tegenwoordig dan ook populairder dan inschrijven.

De openbare brief die Klaas Dijkhoff aan aartsbisschop Eijk stuurde, bevat sporen van heimwee naar betere roomse tijden; de communie in de Eindhovense parochie, de inspirerende gesprekken met de aalmoezenier op een paarse Harley. Intrigerend. 

Maar wat overheerst zijn studentikoze snedigheden, bedoeld om de man onderuit te halen die hij aanspreekt als ‘geachte heer, vooruit: Monseigneur Eijk’. Het kwam Dijkhoff op een banvloek te staan van de populaire twitterpastoor Van Peperstraten: ‘Wie kinderen wil deporteren heeft sowieso niks te zoeken in de Katholieke Kerk’. 

Kus op straathoek

Anderen verwezen naar Dijkhoffs kameraad Aartsen, verleden week beëdigd als Kamerlid. Aartsen stuurde ooit een smerige tweet rond over zelfmoordenaars en vond het leuk om Sylvana Simons belachelijk te maken, maar dat moesten we hem niet nadragen, vond Dijkhoff.

Allemaal VVD-gedoe, maar daar gaat het mij niet om. Alom is ‘debat’ een ander woord geworden voor het uitwisselen van hatelijkheden. Het is niet houdbaar. Want dit is, in de woorden van de dichter, houdbaarheid: ‘Zicht op weidevogels, kus op straathoek, versleten theedoek die je moeder blijft bewaren, ademhaling, pensionering vóór de dood, geur van pasgeboren baby. Erwtensoep. Genadebrood.’

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de 'keiharde nuance' en het 'onverbiddelijke enerzijds-anderzijds' preekt.

Lees ook:

Dijkhoff haalt uit naar kardinaal Eijk: 'Monseigneur Eijk, ik schrijf mij uit bij uw kerk. Uit liefde'

Dijkhoff schrijft: 'U en uw kerk, die eens de mijne was, heeft zich de afgelopen decennia gespecialiseerd in het verjagen van veel goed, liefhebbend en sociaal volk.' Eijk noemde hem eerder een kleinzielige hyperindividualist.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden