De vraag van Monic Slingerland

Is een bezoek aan de Ikea de ultieme vrijheid? 

Eindelijk weer voetballen. Eindelijk weer bezoek krijgen. De beperkingen in de coronacrisis stuwden het gemis op. Gemis aan fysiek contact met familie, gemis aan samen sporten, of samen zingen in een koor. Geen bruiloft kunnen vieren met familie en vrienden. Geen verjaardag met een huis vol. Maar mag je dat dan onvrijheid noemen?

Of we willen of niet, de viering van 75 jaar bevrijding wordt gekleurd door de opgelegde maatregelen. En juist die Nederlandse aanpak, de ‘intelligente lockdown’, maakt bewust hoe ongrijpbaar dat begrip vrijheid is. Want anders dan in landen als Italië, Spanje en delen van Duitsland wordt het aan Nederlanders deels zelf overgelaten om zich te beperken in het naar buiten gaan en contact hebben met anderen. Dat betekent dus dat het eigen keuze is om niet naar het park te gaan op een zonnige dag of helemaal geen bezoek te ontvangen als je tot de risicogroep behoort. Eigen keuze. Dat klinkt alsof het een vorm van vrijheid is. Maar voelt het ook zo?

Volgens de Franse filosoof Rousseau zijn we vrij ‘als we ons houden aan een algemene wet die we onszelf hebben opgelegd’, stond in de bijlage ‘75 jaar vrijheid’ die afgelopen donderdag bij alle kranten van ons moederbedrijf DPG werd meebezorgd, ook bij Trouw. Dat staat ver af van het idee dat vrijheid betekent ‘gewoon lekker kunnen doen wat je wilt’. Bij dat laatste zijn er geen andere mensen in beeld, geen omgeving die mij beperkt in mijn gedrag, of waarmee mijn wensen kunnen botsen. En tegelijk biedt juist die omgeving de mogelijkheden om de eigen vrijheid te beleven en te vieren.

Die spannende verhouding blijkt deze dagen des te meer. Juist om te voorkomen dat we bejaarde buren, bevriende werkers in de zorg, kwetsbare familieleden besmetten, beperken we onszelf. En diezelfde buren, kennissen en familie geven kleur en zin.

Lange wachtrijen buiten bij de IKEA vestiging in Duiven.Beeld BSR Agency

Volgens Rousseau ben ik vrij

Trouw-columniste Naema Tahir heeft dit dilemma herhaaldelijk geschetst, met de pijnlijke situaties waarin zij als kind van een cultuur waarin familiewaarden hoog staan, terechtkwam in een cultuur waarin je vooral voor jezelf moest kiezen en moest opkomen. Dan krijgt het begrip vrijheid een andere betekenis.

Maar laten we er niet te hoogdravend over doen, dacht ik toen ik de foto zag van de rijen voor de Ikea. Wat hebben we vooral gemist? Waar zien we vooral naar uit als de regels versoepeld worden? Naar zoeken naar een nieuwe bank, of een leuke lamp. Kennelijk heeft vrijheid ook iets te maken met kunnen kopen. Of is het dromen door naar dingen te kijken die je zou kunnen kopen? En dan met een gloeilamp of plantje de deur uitgaan.

Persoonlijk heb ik het meest last van het besef dat andere mensen een potentieel gevaar vormen. Komt er iemand aan, dan steek ik de straat over om aan de overkant te kunnen passeren. Staat er een kennis op het plein, dan praat je op afstand en op luide toon. Koeltjes, zo voelt dat. Ik weet niet of dat zo snel weer verandert. Maar het is eigen keuze, dus volgens Rousseau ben ik vrij.

Wat betekent vrijheid voor u?

Stuur uw reactie van circa 150 woorden uiterlijk dinsdag 12 uur naar lezers@trouw.nl, voorzien van naam en adres. Een keuze uit de antwoorden verschijnt woensdag.

Vraag van Monic
Monic Slingerland is chef van de opinieredactie. Elk weekend stelt ze een vraag aan de lezers, op woensdag verschijnt een selectie van de antwoorden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden