Column Sylvain Ephimenco

Is de affaire rond Polanski de zoveelste episode van de #MeToo-beweging?

Vierenveertig jaar geleden werd voormalig model Valentine Monnier door regisseur Roman Polanski verkracht. Althans, dit beweerde ze vorige week in de media. Polanski ontkent de zware beschuldigingen. Monnier was toen 18 jaar en durfde niet naar de politie, zegt ze nu. De verkrachting, mocht deze daadwerkelijk hebben plaatsgevonden, is nu verjaard. 

Is dit de zoveelste episode van de #MeToo-beweging? Monnier beroept zich daar niet op. De aanleiding om nu pas met haar verhaal te komen is voor haar de deze week in roulatie gebrachte laatste film van Polanski, ‘J’accuse’. Deze film gaat over de ten onrechte voor verraad veroordeelde Joodse legerofficier Alfred Dreyfus eind negentiende eeuw. Een veroordeling doordrenkt van antisemitisme. De film won deze zomer de juryprijs van het Festival van Venetië.

Ik las dit weekeinde de vier pagina’s die het dagblad Le Parisien aan haar exclusieve getuigenis wijdde. “Ik dacht toen te sterven”, vertelt het oud-model dat beweert door de wereldberoemde regisseur (nu 86) met veel geweld te zijn afgeranseld. Niet alleen klinkt deze getuigenis zeer geloofwaardig, maar het verhaal van Monnier wordt bij Le Parisien door verschillende getuigen uit 1975 deels gestaafd.

Polanski is al in 1977 voor de verkrachting van een 13-jarige in de Verenigde Staten veroordeeld en dat land vraagt al jaren om zijn uitlevering. Daarbij zijn er recentelijk vier nieuwe getuigenissen bijgekomen van vrouwen die beweren door de regisseur ooit te zijn verkracht. Ze waren toen tussen de 10 en 16 jaar.

De kunstenaar scheiden van zijn werk

De film J’accuse is dus hier voor Valentine Monnier de aanleiding. In Le Parisien schrijft ze: “‘Je moet de kunstenaar en zijn werk scheiden’, hoorden we in een recent verleden, maar het is Polanski zelf die zijn persoon herhaaldelijk in deze film verplaatst en zijn affaire naast die van Dreyfus legt. Hiermee gaat hij zo ver in die vergelijking dat hij zichzelf als slachtoffer neerzet van soortgelijke vervolging van rechtbanken en media.”

Monnier heeft het hier over verschillende interviews die Polanski gaf deze zomer. De regisseur, ook Joods, suggereert dat net als bij kapitein Dreyfus antisemitisme een rol speelt in al die affaires die hem achtervolgen, maar verzonnen zouden zijn. Tegen filosoof Pascal Bruckner in een interview: “Ik tref in het verhaal momenten aan die ik zelf heb doorgemaakt. Ik herken dezelfde vastberadenheid om de feiten te ontkennen en mij te veroordelen voor dingen die ik niet heb gedaan.”

Ik heb met deze lange uiteenzetting willen aangeven hoe deze zaak mij getroffen heeft. Naar aanleiding van de onthullingen over de pedofilie van zanger Michael Jackson, schreef ik eerder dit jaar dat je de kunstenaar en zijn oeuvre moet scheiden. Maar hier misbruikt de kunstenaar zijn film en de persoon Alfred Dreyfus om zich vrij te pleiten. Daarbij zette hij de vrouwen die hem beschuldigen op dezelfde lijn als de antisemitische Franse militairen van toen. De bioscoopgang naar J’accuse is niet meer vanzelfsprekend voor een Polanski-fan zoals ik.

Drie keer per week werpt columnist Sylvain Ephimenco zijn blik op de actualiteit. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden