Opinie Klimaat

Investeren in tijd voor regionale energieplannen levert straks winst op

Haastig invoeren van regionale energieplannen kweekt eerder verzet bij de bewoners. Beter is het vanaf het begin de bewoners erbij te betrekken, adviseren Marten van der Gaag, strategisch adviseur Lerend Platform Energie en Omgeving LEO en Marc Rijnveld, directeur van Public Mediation.  

Het Klimaatakkoord is bij uitstek de kans voor ­regionale overheden om een regionale energiestrategie (Res) op te stellen. Daarmee kunnen ze doelen helder stellen en ook ruimte bieden voor verbindend ontwerpen, samen met omwonenden. Zo vergroten we de kans dat ‘Den Haag’ haar doelen haalt.

Het Klimaatakkoord wil de energietransitie breed in gang zetten, de CO2-doelen van 2030 halen en de weg plaveien voor een Nederlandse samenleving die in 2050 vrijwel geen CO2 uitstoot. De uitdaging van dit akkoord is de overtreffende trap van het Energieakkoord uit 2013.

Met de Res gaan de betrokken partijen in kaart brengen hoeveel hernieuwbare energie een regio kan opwekken. Het Klimaatakkoord streeft naar regionaal gedragen strategieën die “door overheden met maatschappelijke partners, netbeheerders, het bedrijfsleven en waar mogelijk bewoners regionaal gedragen keuzes worden uitgewerkt”.

In die praktijk zien we bij de uitwerking in de afgelopen maanden dat de ­regio’s wegdrijven van de burgers.

Bestuurlijke optelsom

De tijdsdruk is groot om snel met een ‘bestuurlijke optelsom’ te komen van de duurzame energie die een regio kan ophoesten voor nationale doelen. Dit haastscenario zorgt ervoor dat per regio overheden dit proces binnen zes maanden bestuurlijk hebben afgerond. Het is al moeilijk genoeg om er met overheden onderling uit te komen, laat staan om andere partijen daarin zorgvuldig te betrekken.

Met een bestuurlijk bod laden de ­regionale overheden de verantwoordelijkheid voor de uitvoering op hun schouders. De opdracht staat vast en als daarbij óók is uitgegaan van een bepaalde techniek, is het een kwestie van tijd, voordat het verzet tegen de uitvoering op gang komt, net als bij het Energieakkoord van 2013.

Daarom is het van van belang om de tijd te nemen en daarin te investeren. De praktijk van succesvolle windenergieprojecten heeft bewezen dat meedenken van omwonenden in een vroeg stadium uiteindelijk leidt tot een beter geaccepteerd resultaat. Doordrukken leidt daarentegen tot vertraging en verstoorde relaties in een gebied.

Maar hoe kun je in een vroeg stadium de stem van omwonenden horen in een proces dat de meeste mensen niet interesseert? Omwonenden gaan pas meedenken of actievoeren als plannen concreet worden. Eerder roeren zich meestal mensen die een boodschap hebben, een eigen visie verkondigen of actief zijn in burgerinitiatieven.

Denkkracht mobiliseren

Pogingen om burgers te betrekken in de strategische fase van een ruimtelijke visie zijn er wel geweest, bijvoorbeeld via lotingprocedures of dorpsraden. Dan blijken mensen bereid om zich te verdiepen in het probleem en mobiliseer je veel denkkracht. Je sluist de energie naar het ontwerpen en niet naar het verzet. Te vaak strandt een dergelijke aanpak echter op een ‘nee’ vanuit de gekozen volksvertegenwoordiging. De creativiteit van deze aanpak leidt dan tot een negatieve stemming, gaat buiten het mandaat of strookt niet met de politieke programma’s.

Het is de uitdaging om al bij het ­opstellen van de Res te zoeken naar ­wegen om een brede stem van bewoners mee te nemen. Het netwerk van meedenkende mensen kan later, bij het uitwerken van projecten in wijken en dorpen, de denkkracht van bewoners mobiliseren in plaats van hun actiekracht en boosheid aan te wakkeren. Wijken en dorpen zijn de plekken, waar je oplossingen in samenhang kunt uitwerken. Dáár kun je plannen in een verbindend ontwerpproces ontwikkelen.

Het is nú het moment om regionale energiestrategieën op te stellen die de opmaat worden van een verbindend proces met bewoners in de wijken.

Lees ook:

Pak groene vernieuwing geleidelijk aan

Gemeenten en provincies moeten de regie nemen bij de transitie, betogen Ferd Crone (voorzitter Stedennetwerk G40, burgemeester van Leeuwarden) en Jop Fackeldey (Interprovinciaal Overleg, gedeputeerde milieu, klimaat en duurzaamheid provincie Flevoland). 

Deze woningbouwvereniging gunt de huurder gratis zonnestroom

Stroom uit zonnepanelen blijkt voor sommige huurders wel heel goedkoop te kunnen zijn. Woningcorporatie Kennemer Wonen legt in Bergen op bestaande huurwoningen panelen waarvan de stroom voor de huurder gratis is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden