Opinie Schuldenproblematiek

Investeren in schuld voorkomt veel ellende

Tijdig ingrijpen bij groeiende schulden voorkomt ellende en bespaart overheid en burgers veel, schrijft Geert van Dijkdirecteur bij NVVK, vereniging voor schuldhulpverlening en sociaal bankieren. 

Er zijn 700.000 Nederlanders met problematische schulden. Deze mensen hebben gemiddeld veertien schuldeisers en het doorsnee schuldbedrag schommelt rond 43.000 euro. Kortom, voor veel mensen zijn hun schulden onoplosbaar zonder hulp. Als directeur van de NVVK, de vereniging voor schuldhulpverlening en sociaal bankieren, stel ik de oprichting van een overheidsfonds voor dat geld leent op de kapitaalmarkt. Vanwege de huidige negatieve rente levert lenen de overheid geld op. Met dat geld kunnen we mensen met schulden helpen

Hoe ziet dit plan voor een Landelijk Saneringsfonds Schulden eruit? Er komt een fonds van 3 miljard euro waar gemeenten en gemeentelijke kredietbanken een beroep op kunnen doen. Zo kunnen mensen met langdurige problematische schulden al hun schuldeisers in één keer aflossen.

Hiermee komen we uit een vicieuze cirkel. Nu zoeken mensen met geldzorgen gemiddeld pas na vijf jaar hulp, en dan hebben ze gemiddeld 43.000 euro schuld. Voor mensen met lage inkomens is er dan al geen redden meer aan. Er wordt veel geld verdiend aan pogingen deze groep hun schulden te laten terugbetalen. Terwijl we weten dat het in feite oninbare schulden zijn, waartoe mensen voor de rest van hun leven veroordeeld zijn.

Afkoop van oninbare schulden

Toch houden we de illusie in stand dat de schulden worden terugbetaald. We laten schulden in hoog tempo oplopen met automatische boetes, boeterentes en incassokosten. De Rijksoverheid is in 60 procent van alle gevallen de grootste schuldeiser, die ook nog voorrang heeft op de rest. Bij jongeren is de overheid zelfs bij 80 procent de grootste schuldeiser, vooral door de verplichte ziektekostenverzekering.

Het saneringsfonds dat ik voor ogen heb, voorziet in de afkoop van problematische, oninbare schulden via gemeenten en schuldhulpverlenende instanties. Daarna begint het echte werk: hulpverleners kunnen hun volle aandacht wijden aan het oplossen van de achterliggende problemen. Er ontstaat meer tijd voor schuldsanering en begeleiding bij het op orde houden van de financiën.

Het maatschappelijke rendement van mijn voorstel is enorm. Ruim een half miljoen mensen en huishoudens met geldzorgen leeft nu ongezond. De spanningen die bij schulden horen, leveren psychische en sociale problemen op. Per huishouden kosten ze de maatschappij jaarlijks 100.000 euro, blijkt uit onderzoek door onder andere zorgverzekeraar CZ onder vijftig gezinnen.

Investeer in een toekomst voor mensen met schulden

Nemen we de schuldenspanning weg, dan besparen gemeenten en zorgverzekeraars per huishouden gemiddeld 32.000 euro. Vijftig keer 32.000 euro is al dik anderhalf miljoen. Kortom: met de negatieve rente van het fonds én de opbrengsten van een verminderd gebruik van zorg is een fonds mogelijk dat zichzelf in stand houdt.

In plaats van een leven in voortdurende onzekerheid ontstaat er door dit plan bij mensen met schulden ruimte voor school, opleiding, werk en zorg voor anderen. Ik pleit er niet voor dat alle schulden worden kwijtgescholden. Waar dat mogelijk is wordt er afgelost. Want ook schuldeisers hebben recht op een faire behandeling.

Dit voorstel maakt het ook mogelijk om meer energie te steken in het eerder in contact komen met mensen met schulden. Dat is heel effectief, blijkt uit allerlei experimenten. Hoe eerder er gesproken wordt over problematische schulden, hoe groter de kans dat deze terugbetaald kunnen worden.

Geld lenen kost geld, was altijd de waarschuwing. Nu is de unieke situatie ontstaan dat geld lenen geld oplevert. Precies die reden bracht het kabinet er al toe een investeringsfonds van tientallen miljarden euro’s op te richten. Daarmee wil zij de economie stimuleren. Laat het kabinet het sociaal domein dan niet vergeten, en ook daarvoor een fonds instellen om te investeren in een toekomst voor mensen met schulden.

Lees ook:

‘Gemeenteambtenaren weten te weinig van schuldhulp’

Voor schuldhulp moet je bij de gemeente zijn, maar volgens jurist Peter Kamp worden schuldenaren daar vaak niet beter van.

Meer schuldenaren zonder schuldhulp: hoe kan dat?

Mensen met schulden lijken hun geldproblemen te onderschatten. Of ze kennen de weg naar de schuldhulp niet, wijst nieuw onderzoek uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden