opinie

Investeer in de GGZ, dan is paniekvoetbal niet langer nodig

Beeld ANP XTRA

Mensen met psychische klachten hebben amper toegang tot behandeling, aldus klinisch psycholoog David van den Berg. En dus dweilen we met de kraan wagenwijd open.

De kranten staan er bol van: verwarde mensen op straat, recordaantallen dwangopnames, lange wachtlijsten, de symptomen van een falend GGZ-systeem. Hoe is dat toch mogelijk, in een land zo rijk en ontwikkeld als het onze? 

Het antwoord, samengevat: mensen met ernstige psychische klachten hebben nauwelijks toegang tot psychologische behandeling. Als gevolg daarvan spelen we als maatschappij nu paniekvoetbal. We plakken pleisters op de ergste wonden (dwangopnames) en dweilen ondertussen met de kraan steeds wijder open.

In 2012 zette de GGZ-sector terecht in op ambulantisering: intensieve zorg voor mensen met ernstige psychische klachten moest in de wijk plaatsvinden en niet in de kliniek. De bedden zijn in rap tempo afgebouwd, maar de opbouw van de ambulante zorg voor mensen met ernstige klachten bleef achter. Als gevolg hiervan bleef in 2016 ook 300 miljoen euro aan GGZ-budget op de plank liggen. De meest kwetsbare mensen die intensieve zorg nodig hebben, zijn nu het kind van de rekening.

Terugverdienen

Helaas ziet elk kabinet GGZ vooral als kostenpost waarop bezuinigd moet worden. Dat dit een grove denkfout is, zien we nu aan alle dwangopnames en verwarde mensen op straat. Onderzoek toont keer op keer dat elke euro die we in GGZ investeren dubbel en dwars wordt terugverdiend door afname in kosten op andere fronten. Zo'n 49 procent van de arbeidsongeschiktheid in Nederland komt door psychische problemen. Tegelijkertijd besteden we slechts 10 procent van ons gezondheidsbudget aan GGZ, en daarvan feitelijk niets aan preventie van psychische klachten.

Terwijl je bijna zeker psychologische behandeling krijgt als je je met angstklachten of depressie meldt bij de huisarts, zijn er nauwelijks psychologen beschikbaar voor mensen met ernstige en langdurige psychische klachten. In concreto: gemiddeld één psycholoog per tweehonderd tot vierhonderd cliënten. Ik word dan ook wekelijks benaderd door mensen die wanhopig op zoek zijn naar een psycholoog. Dat is niet te verteren.

Brandjes blussen

En dat terwijl de sector dit jaar nog zorgstandaarden vastlegde voor mensen met ernstige psychische klachten. Die standaardzorg kunnen we, door genoemd gebrek aan psychologen op de werkvloer, echter bij lange na niet leveren. 

Mijn collega's, voornamelijk verpleegkundigen en casemanagers, doen hun best maar hebben bovenmenselijk grote caseloadsZij zijn vooral bezig brandjes te blussen en komen te weinig toe aan het werken aan het herstel van hun cliënten. Het is meer dan schrijnend om te zien hoe de meest kwetsbare mensen van Nederland aan hun lot worden overgelaten, wetende dat er goede behandelingen zijn waar ze van kunnen profiteren.

Meer dan voldoende psychologen

Het is, kortom, tijd voor verandering. Hoe? Op korte termijn: niet alleen investeren in controlemaatregelen, maar vooral alles doen om te voorkomen dat mensen in ernstige psychische nood geraken. En dat begint onder andere met het aanbieden van de effectief bewezen psychologische standaardbehandelingen waarvan we samen hebben afgesproken dat iedereen er recht op heeft. 

Met de helft van de 300 miljoen die we verzaakten te investeren in ambulante zorg voor deze doelgroep, zouden we al ruim drieduizend extra psychologen kunnen aannemen. Psychologen die er meer dan voldoende zijn.

Op de langere termijn moeten we overgaan naar een fundamenteel anders ingerichte en duurzamere GGZ. De maatschappij verandert snel en de onderliggende paradigma's betreffende diagnosestelling (DSM), behandeling, organisatie en financiering van GGZ staan ter discussie. Dat biedt ook kansen. We kunnen en moeten toewerken naar een zorgstelsel dat de mensen voor wie het bedoeld is daadwerkelijk centraal stelt.

Lees ookDe wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg zijn nog geenszins verkort.
Goede plannen te over, maar zorginstellingen en verzekeraars zijn er in 2017 niet in geslaagd om de wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg terug te dringen.

Telefonische hulplijn voor mensen in psychische nood is vaak overbelast

Sensoor, hulplijn voor mensen in psychische nood, is overbelast. Reden: de wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg. 

Hoe gaat de psychiatrie om met verwarde personen? 

Trouw liep een week mee met GGZ Friesland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden