OpinieGezondheidszorg

Internationaal brons voor onze gezondheidszorg en toch knaagt er iets

Tel je zegeningen, ons publieke zorgstelsel is goed. Maar maak dat GGD, ziekenhuis en huisarts opgewassen zijn tegen een crisis zoals nu. Dat verdienen zorgmedewerkers en belastingbetalers, vindt Jan Hoekema, voormalig burgemeester van Wassenaar.

Als burgemeester was ik verantwoordelijk voor het vorderen van sporthallen om massaal de inwoners van mijn gemeente te kunnen laten inenten tegen de Mexicaanse griep. Dat is uiteindelijk allemaal redelijk goed afgelopen, zij het met te veel inkoop van het vaccin. In deze Covid19-crisis gaat het veel minder goed, natuurlijk vanwege de aard van het virus maar ook omdat de organisatie van onze publieke gezondheidzorg niet opgewassen is tegen een crisis van deze omvang. De test- en onderzoekscapaciteit schiet tekort, de GGD’en zijn onvoldoende toegerust, bij gemeenteraden heerst ontevredenheid over aansturing van de 25 Veiligheidsregio’s. Moet ons zorgstelsel op de schop? Integendeel, zo blijkt uit een blik van buitenaf.

In The New York Review of Books van 22 oktober recenseert David Oshinsky het boek ‘Which country has the world’s best health care ?’ (welk land heeft de beste gezondheidszorg?) van Ezekil Emanuel. Een bemoedigend boek voor ons, want Nederland krijgt een mooie score. Met Duitsland, Taiwan en Noorwegen, staan we aan de top. De allerbeste eruit halen is lastig, zegt Emanuel. “Het vinden van de beste gezondheidszorg is moeilijker dan het vinden van de beste Alpenkaas.” De oncoloog/bio-ethicus citeert een studie van het Gemenebest uit 2017 over verschillende stelsels van gezondheidszorg. Op de lijst van onderzochte landen staat Nederland op de derde plaats na het Verenigd Koninkrijk en Australië. De VS staan met afstand laatste.

In deze sombere tijden is het mooi en zelfs weldadig te lezen hoe buitenlanders tegen Nederland aankijken . “Nederlanders zijn al heel lang tevreden met hun gezondheidszorg. Ze zijn nergens de beste in, maar doen alles behoorlijk goed”, aldus Emanuel die zelf voor Nederland kiest als land met zijn favoriete zorgstelsel. “Je kiest er je eigen verzekeraar, je eigen huisarts, die het voorportaal is voor de complexe zorg die je nodig hebt. En de zorg is innovatief.”

Zelf kijken we deze dagen veel naar de VS waar zowat alle pogingen om een publiek systeem van gezondheidszorg op te zetten zijn mislukt. Toen president Truman het in 1945 probeerde werd hij tot socialist bestempeld, een erger scheldwoord is in de VS niet denkbaar. Obamacare deed iets, maar lang niet alles. In het VK profiteerde Labour van de grote, onverwachte overwinning bij de verkiezingen van 1945 en het gevoel van urgentie bij het opzetten van een totaal nieuw stelsel, de National Health Service. Het Nederlands stelsel groeide organisch, met nu en dan wijzigingen, maar nooit een radicale breuk met het verleden.

En toch chagrijn

Vanwaar dan het chagrijn en het knagende gevoel dat er van alles mis is ? Misschien omdat we in Nederland , anders dan in Duitsland, meer dan de helft van het nationaal inkomen aan zorg en de AOW uitgeven. Duitsland kent geen AOW en Wet langdurige zorg, maar heeft veel meer ic-bedden. De deelstaten stellen er eer in hun zorgcapaciteit op orde te hebben in kwantiteit en kwaliteit.

Nederland heeft de publieke zorg van de GGD’en gedecentraliseerd naar de 25 veiligheidsregio’s, zonder democratische controle. Bestuurskundig is dit logisch en passend in onze gedecentraliseerde eenheidsstaat. Echter, wat werkte bij de Mexicaanse griep in 2009, werkt nu niet meer. Het systeem kan de normale vraag aan maar niet een crisis met een enorme publieke impact. De GGD’en zijn overbelast. Commerciële partijen moeten bijspringen; pragmatisch als we zijn, maar voor een zware crisis geen goed systeem.

Bij het terugblikken op de coronacrisis past zeker een kritische blik op het functioneren van de Wet publieke gezondheid. Een kolfje naar de hand van André Rouvoet, voorzitter van de koepel van GGD’en, denk ik. En er is vast een bestuurskundige die een mooie vondst heeft voor het beter betrekken van gemeenteraden bij besluiten van de Veiligheidsregio’s. Het gaat immers over publieke zorg met een publieke verantwoording. We spreken en besluiten bovenlokaal over infrastructuur, woningbouw enzovoorts, dus dat moet met zorg ook lukken.

We geven er heel veel geld aan uit

Tel je zegeningen is een goed Nederlands, zelfs Bijbels adagium. Die zijn er vele. Internationaal doen we het goed en worden we als zodanig erkend. We geven er erg veel geld aan uit. Als we dat met z’n allen willen blijven doen moeten we zorgen dat de 100 miljard goed terecht komt: ziekenhuisopnames waar het moet, capaciteit scheppen door meer opleidingen, apparatuur en plekken voor op de ic, huisartsen versterken.

Mensen in de zorg werken knetterhard dus verdienen een optimale besteding van het geld, net als de belasting- en premiebetalers. Daar zullen Amerikanen, ongeacht de nieuwe president, blijvend stinkend jaloers op zijn.

Lees ook:

Dit kan Nederland leren van de Duitse aanpak van de coronacrisis

Ons buurland in het oosten is beter in het bestrijden van corona én in testen. Wat kan Nederland leren van Duitsland? Alex Friedrich, hoofd infectieziekten van het UMC Groningen: ‘Ga maar kijken, wat is daar nou anders?

Roostergaten en wachtlijsten: de zorg is ziek en moe

Zorgmedewerkers blijft besmetting met corona en quarantaine niet bespaard. Roostermakers worstelen met steeds hogere verzuimpercentages, de werknemers zelf met grote werkdruk. De sector vraagt om sneltests.

Positieve commerciële coronatests worden niet altijd gemeld bij GGD

Commerciële teststraten melden lang niet alle positieve coronatests bij de GGD’en. Dat vertekent de landelijke cijfers over corona. Maar hoeveel tests er niet worden gemeld, is onduidelijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden