Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Indië-veteraan is weer snel veroordeeld

Opinie

Leen Noordzij en voorzitter Vereniging Oud-Militairen Indiëgangers (VOMI)

Ook Europese huizen bleven bij de gevechten in het vroegere Nederlands-Indië niet gespaard. © ANP

OPINIE | Een onderzoek naar de periode 1946-1950 heeft alleen zin als ook de Indonesische archieven opengaan. Anders lijkt het toch vooral een werkgelegenheidsproject voor Nederlandse historici.

De meeste foto's uit het album van de inmiddels overleden dienstplichtige Indië-ganger Job R, die onlangs zijn opgedoken, zijn eigenlijk niets bijzonders. Het zijn de gebruikelijke kiekjes van voertuigen en collega's. Zij zouden de krant nooit gehaald hebben, als er niet twee exclusieve foto's de aandacht van de stadsarchivaris van de gemeente Enschede hadden getrokken. Hoewel hij het album al twee jaar had opgeborgen in het gemeentearchief, heeft hij deze foto's nu pas aan de pers aangeboden. Kennelijk waren de foto's eerder niet bijzonder.

Nu gaat hij het in de openbaarheid brengen vergezeld van een warm pleidooi voor een grondig onderzoek door drie instituten (NIOD, NIMH, KITLV) naar het militair optreden in het voormalig Nederlands-Indië in de periode 1946-1950. Duur drie jaar, kosten 3 miljoen euro.

Achterdochtig
Die samenloop maakt mij enigszins achterdochtig. Wel of geen verband - de media-aandacht komt de drie instituten in elk geval goed uit. De politiek moet immers nog instemmen met het door hen gewenste onderzoek.

Waarom zijn die twee foto's zo bijzonder? Een foto laat het resultaat zien van een moordpartij op zo'n tien Indische burgers. Er staan weliswaar twee Nederlandse militairen op de foto, maar dat is geen bewijs dat zij de burgers ook hebben omgebracht. Zij kunnen er bijvoorbeeld ook mee zijn geconfronteerd tijdens een patrouille. Geregeld ontdekten Nederlandse militairen de resultaten van slachtpartijen onder de Indische bevolking, veroorzaakt door vrijheidsstrijders en/of criminelen.

Op de tweede foto staan drie kennelijk Indische mannen met de voorzijde naar een sloot. Aan de overzijde is een stofwolkje zichtbaar. Er zijn geen Nederlands emilitairen te zien. Het moment vlak voor een executie of iets heel anders? Zonder achtergrondkennis van de foto's is het ongepast conclusies te trekken. Verdachten, Nederlanders of Indiërs, zijn onschuldig tot het tegendeel is bewezen.

Conclusie
Veel oud-militairen irriteert het dat er, zonder nadere informatie over beide foto's, door veel journalisten de conclusie wordt getrokken dat het hier met zekerheid om executies door Nederlandse militairen gaat. Nu zal geen enkele Indië-veteraan ontkennen dat er in de periode 1946-1950 excessen en incidenten hebben plaatsgevonden. Wel zijn ze kritisch over de aantallen slachtoffers aan Indonesische zijde, die overgoten zijn met een Indonesisch propagandasausje. Maar dat beseft de gemiddelde Nederlander niet.

Indië-veteranen geven twintig geëxecuteerden toe in het dorpje Rawagede op 9 december 1947. Er zijn volgens de veteranen bij reguliere gevechten in de omgeving ook nog tweehonderd strijders aan Indonesische zijde omgekomen. Deze aantallen worden ook genoemd in officiële documenten. Het Comité Nederlandse Ereschulden houdt het op 431 en dat aantal wordt steevast door de Nederlandse media voor waar aangenomen.

Welk aantal ook, het blijft een betreurenswaardig incident en het zal het beeld dat in Nederland bestaat over het militaire optreden in Indië in het algemeen niet veranderen. Dat negatieve beeld doet pijn bij het overgrote deel van de Indië-veteranen die niets van doen had met excessen. Zeker de dienstplichtigen hebben zich voor de Staat der Nederlanden grote offers getroost. Zij werden geconfronteerd met levensgevaarlijke situaties en leefomstandigheden. Bij terugkeer ontvingen zij niet de erkenning en waardering waarop ze recht meenden te hebben. In de loop van de jaren kwamen er talloze nieuwe gevallen van posttraumatische stresstoornis (ptss) bij. Mede omdat in de jaren zeventig en tachtig de Indië-veteraan in de media werd neergezet als een oorlogsmisdadiger. En met golven komt dat terug. Nu weer met deze foto's.

Twijfelachtig
Kan een diepgaand onderzoek, zoals nu gewenst door NIOD, NIMH en KITLV, daar verandering in brengen? Een dergelijk onderzoek heeft voor de veteranen alleen zin als de archieven in Indonesië zonder voorbehoud toegankelijk worden voor de onderzoekers. Dat lijkt twijfelachtig.

Het is niet in het belang van Indonesië om volledig openheid van zaken te geven. Omdat dan ook de excessen aan die zijde openbaar worden. Wij zullen dan het demasqué van decennialange propagandacampagnes beleven.

Er is al veel bekend over de periode Indië 1945-1950. Voegt weer een onderzoek dan wat toe of wordt het 'plakken en knippen'? Een dergelijk lang en duur onderzoek lijkt alleen zinvol als vooraf de zekerheid bestaat dat de Indonesische archieven volledig ter beschikking komen voor de onderzoekers. Dan komt vermoedelijk nieuwe informatie beschikbaar.

Voordat de politiek beslist, zou dat eerst zeker moeten worden gesteld. Anders lijkt het meer op werkgelegenheid voor historici in een tijd van krimpende budgetten.

Lees verder na de advertentie

 
Zijn twee vage foto's genoeg voor budget van drie miljoen?



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie