Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

In werkelijkheid heeft Donald Trump niets gewonnen en veel verloren in Noord-Korea

Opinie

Ger Groot

Ger Groot. © Trouw
Column

Na zijn ontmoeting met Kim Jong-un lijkt bijna iedereen Donald Trump  het voordeel van de twijfel te geven als het gaat om zijn aanpak van Noord-Korea, schrijft columnist Ger Groot. 'In werkelijkheid heeft hij er niks gewonnen en veel verloren.'

Soms moet ik bij Donald Trump aan Charlie Chaplin denken. Vooral aan de beroemde openingsscène van ‘The Kid’. Een straatschoffie gooit een paar ruiten in; de vrouw des huizes komt verschrikt naar buiten en prompt komt Chaplin voorbij, als glaszetter uitgerust met precies het goede formaat ramen voor het ingegooide venster. Niemand is verbaasd dat het kind en hij onder één hoedje spelen, maar leuk is het wel

Lees verder na de advertentie

Deze week speelde Trump in Singapore voor glaszetter. De escalatie van een groot conflict was voorkomen, zo verklaarde hij trots na zijn ontmoeting met Kim. Dankzij hem. Op geen enkel moment bleek dat hij zelf in belangrijke mate verantwoordelijk was geweest voor die dreigende escalatie. Hij had er zelfs geen kind voor nodig gehad – afgezien van zijn nieuwe maatje Kim dan misschien. Als self-made man is Trump desnoods zijn eigen kleuter.

Als self-made man is Trump desnoods zijn eigen kleuter

Anders dan bij Chaplin is dat niet grappig. Er lijkt nog nauwelijks iemand te zijn die openlijk zegt hoe grotesk de grootspraak van de Amerikaanse president was. Ook in de mainstream pers kreeg hij voornamelijk het voordeel van de twijfel. Was hier bij nader inzien toch niet een politiek genie aan het werk geweest – onbehouwen, grof en agressief misschien, maar wel iemand die tot resultaten kwam?

Stompzinnig

Om zoiets te denken moet je nogal creatief met de realiteit omgaan. In werkelijkheid heeft Trump niets gewonnen, veel verloren – en zijn het vooral zijn Aziatische bondgenoten die daarvoor de prijs betalen. En de vele duizenden in de Noord-Koreaanse concentratiekampen natuurlijk: volgens Trump misschien wel de grootste winnaars van zijn ‘historische’ akkoord. Zoiets kun je niet eens meer cynisch noemen. Het is net zo stompzinnig als de achteloosheid waarmee de president tijdens zijn persconferentie een invalletje lanceerde: de gezamenlijke legeroefeningen van de VS en Korea voortaan maar achterwege te laten.

Bijna komisch werd het daardoor alsnog. Verbijsterd probeerden de Amerikaanse legertop en specialisten van het Pentagon Trumps woorden bij te draaien. Nee, dat had de president niet gezegd, of hij had het wel gezegd maar niet wíllen zeggen, of wel willen zeggen maar niet bedoeld, althans niet zó bedoeld. Alle trucs werden uit de kast gehaald om de hoogste baas voor een afgang te behoeden: de klassieke rol van knechten en butlers in de wereldliteratuur van Goldoni tot P.G. Wodehouse.

Dat is kenmerkend voor het ‘genie’ dat inmiddels achter de bokkensprongen van Donald Trump gezocht wordt. Zijn daden zijn irrationeel en aanstootgevend; in zijn woorden staat de waarheid op de allerlaatste plaats. Maar ergens moet in deze hele waanzin toch een methode schuilen, zo zegt men Shakespeare na. En dus krijgt elke Trumpiaanse gril een diepe zin, elke ongerijmdheid een hogere betekenis, elke banaliteit het aura van een openbaring.

Leegte

Met pure willekeur valt nu eenmaal niet te leven. Het bestaan moet een zin hebben, elk voorval een boodschap. Aan die menselijke behoefte danken we de godsdiensten, maar ook onze weigering te geloven dat een man die het hoogste politieke ambt op aarde bekleedt onder het dunne haar niets dan leegte verbergt.

Alle trucs werden uit de kast gehaald om de hoogste baas voor een afgang te behoeden

Daarom moet ik bij Trump ook aan een andere film denken. In ‘Being There’ van Hal Asbey, naar de gelijknamige roman van Jerzy Kosinski, komt een simpele ziel die het leven alleen van het tv-scherm kent bij toeval in de hoogste Amerikaanse kringen terecht. Zijn enige conversatie-onderwerp is tuinieren: daar heeft hij zich zijn hele leven mee bezig gehouden. Maar omdat hij inmiddels wordt aangezien voor een diep politiek denker, wordt elke uitspraak over zaaien, planten, oogsten en enten van Wall Street tot het Witte Huis ontleed op verborgen wijsheden en vingerwijzingen.

Er is niks, helemaal niks te vinden onder het schedeldak van Trump. Nichts, niente, nada

Op Trump lijkt deze figuur (meesterlijk gespeeld door Peter Sellars) niet alleen door de tv-werkelijkheid waarin hij leeft, maar vooral door de hermeneutische en exegetische waanzin die zich rond hun woorden en daden ontspint. Beiden gelden als genieën, de tuinman in het zacht-, Trump in het kwaadaardige, en alles wordt uit de kast gehaald om die schijn in stand te houden. Maar er is niks, helemaal niks te vinden onder het schedeldak van deze tuinman of van Trump. Nichts, niente, nada.

Alles is schijn, bij Trump aangevuld met grootspraak. De rest wordt er met panische ijver bij verzonnen door de knechten om hem heen, zodat deze president tenminstge nog een béétje goed bij zijn hoofd lijkt te zijn. Maar het is reddeloos. Niemand zag dat, al voor Trumps verkiezing, beter dan Robert de Niro. ‘He’s a national disaster, he’s an embarrassment to this country,’ aldus De Niro in oktober 2016. Amerika was gewaarschuwd, maar het heeft niet geholpen.

Ger Groot doceerde filosofie aan de universiteiten van Rotterdam en Nijmegen. Voor Trouw bekijkt hij de actualiteit door een filosofische bril. In dit dossier vindt u al zijn columns terug.

Lees ook: alles wat u moet weten over de ontmoeting tussen Donald Trump en Kim Jong-Un

De Amerikaanse president Donald Trump en de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un sloten deze week een volgens Trump 'historische deal' tijdens hun ontmoeting in Singapore. Lees alle artikelen over hun ontmoeting terug in dit dossier.

Deel dit artikel

Als self-made man is Trump desnoods zijn eigen kleuter

Alle trucs werden uit de kast gehaald om de hoogste baas voor een afgang te behoeden

Er is niks, helemaal niks te vinden onder het schedeldak van Trump. Nichts, niente, nada