Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

In Nederland kunnen we beter niet beginnen aan een nieuwe zedenwet

Opinie

Ger Groot

Ger Groot. © Trouw
Column

Het socialistische minderheidskabinet van Pedro Sánchez is in Spanje nog nauwelijks aangetreden, of de Minister van Gelijkheid Carmen Calvo kondigde al aan een nieuwe zedenwet aan. 

Voortaan zal bij iedere seksuele handeling een expliciet uitgesproken toestemming van de betreffende vrouw nodig zijn. Een dergelijke wet bestaat al in Zweden, dat in Spanje nog altijd als het toppunt van progressief geluk beschouwd wordt. Daarvan kunnen ze, vindt Calvo, wel wat gebruiken in het door onverbeterlijk machisme geplaagde zuiden.

Lees verder na de advertentie
Pijnlijk is dat ook in haar sek­su­e­le-toe­stem­mings­wet Calvo een nogal eenzijdig wereldbeeld lijkt te hebben

Dat was niet de enige pijl op haar boog. De hele grondwet is volgens Calvo door en door machistisch en moet dus op de schop. Wel drieëntwintig keer worden daarin ‘Spanjaarden’ genoemd en niet één keer de ‘Spaansen’, aldus de minister. Dat moet anders – al lijkt Calvo daarvoor nog niet veel steun te hebben verzameld. Met zulke vertegenwoordigers/sters heeft het socialisme, dat ook in Spanje zware tijden doormaakt, geen vijanden meer nodig – zo lijkt menige Spanjaard te denken.

Pijnlijk is dat ook in haar seksuele-toestemmingswet Calvo een nogal eenzijdig wereldbeeld lijkt te hebben. Vereist is in haar voorstel de toestemming van de vrouw, niet van de man. Die wordt kennelijk geacht sowieso in te zijn voor seks en verder te beantwoorden aan het oude cliché ‘Men can’t be raped’.

Huiselijk geweld

Het ouderwetse wereldbeeld van de minister is haar zaak, de juridische implicaties daarvan zijn dat niet. Ook in Spanje ligt de gelijkheid tussen man en vrouw grondwettelijk en in internationale verdragen vast. Dat dat nog niet tot iedereen is doorgedrongen, bleek toen zo’n tien jaar geleden een nieuwe wet op huislijk geweld werd aangenomen. Hetzelfde vergrijp werd daarbij voor mannen automatisch verhoogd met één derde van de strafmaat. Rechters met enig juridisch besef die daaraan gehoor weigerden te geven werden in de media afgebrand als … onverbeterlijke machisten.

Enige extra druk langs de randen van de grondwettelijkheid of zelfs daaroverheen is misschien begrijpelijk bij het bestrijden van ernstige misstanden. Dankzij een jarenlange mediacampagne zijn Spanjaarden er diep van overtuigd geraakt dat seksueel geweld een uitzonderlijk groot probleem is in hun ‘machistische’ land. In werkelijkheid is het omgekeerde het geval. In de Europese lijstjes van huiselijk geweld staat Spanje steevast onderaan. Maar Spanje is een navelstaarderige natie, er vast van overtuigd onvergelijkbaar te zijn met welk ander land ook – ten goede en (in dit geval) ten kwade.

Zo breekt ook in de nieuwe wet op de seksuele instemming de nood diezelfde wet. Een prima zaak, vond in Nederland de Volkskrant-columniste Nadia Ezzeroili.  Ook al riekt het hele voorstel naar symboolpolitiek, in Zweden lieten ze in ieder geval zien te begrijpen ‘hoe je een belangrijke campagne aan de man moet brengen zonder de rechtsstaat in gevaar te brengen,’ zo schreef ze. De redenering is niet helemaal doorzichtig, maar gevaar voor de rechtsstaat is er wel degelijk.

Straffeloosheid

Bij voorbaat staat vast dat de vereiste toestemming in de praktijk net zo moeilijk te bewijzen of ontkrachten zal zijn als het lichamelijke verzet dat de wet in veel landen nu nog bij verkrachting vereist. Daarmee zet de wet de deur wijd open voor misbruik. De in deze krant geciteerde hoop van de vakbondsvrouw Raquel Poveda dat – zoals deze krant schreef – ‘haar vriend door de wet geen ‘contract’ hoeft te tekenen als hij met haar naar bed wil’, is in dat opzicht maar al te veelzeggend. In weerwil van Poveda’s lacherige ongeloof dreigt immers precies dát een vereiste te worden. Ook binnen het huwelijk is verkrachting al geruime tijd als misdrijf onderkend – en je ziet de vechtscheidingen al voor je waarin de ene partij met de nieuwe wet in de hand de andere bij ontstentenis van bewijsbare seks-toestemming in de hoek drijft waar de klappen vallen.

Het ouderwetse wereldbeeld van de minister is haar zaak, de juridische implicaties daarvan zijn dat niet

Wie dat vergezocht vindt, moet terugdenken aan de jaren negentig waarin kindermisbruik in echtscheidingszaken plots aan de orde van de dag bleek. Zo routinematig werden de beschuldigingen geuit dat de rechterlijke macht tenslotte besloot valse aangiften daadwerkelijk te gaan vervolgen. Sindsdien zijn ze een stuk minder populair geworden – al blijf je je verbazen over de straffeloosheid waarmee tot die tijd kennelijk met beschuldigingen kon worden rondgestrooid.

Ezzeroili vind dit soort bezwaren maar ‘puberaal of sentimenteel gezanik’. Schamperen is nooit het overtuigendste argument, maar ernstiger is de frivoliteit waarmee zij deze wet als ‘symboolpolitiek’ omarmt. Want een wet die bij voorbaat niet meer is dan een symbool ondermijnt de rechtsorde in het algemeen – én de ernst van werkelijke verkrachtingszaken.

Hoe funest een dergelijke frivoliteit kan uitpakken, bleek uit het Oekraïne-referendum, dat door de redactie van GeenStijl aanvankelijk werd opgezet als ‘een leuk zomerdingetje’ om de tanende website nieuw leven mee in te blazen. Het verdedigen van een wet tegen seksueel geweld als bij voorbaat ‘symbolisch’, lijdt aan eenzelfde luchthartigheid. Dat verdient noch de rechtsstaat noch de verdienen dat de echte verkrachtingsslachtoffers. In Nederland kunnen we er in ieder geval beter niet aan beginnen. Zelfs niet als ‘een leuk zomerdingetje’.

Ger Groot doceerde filosofie aan de universiteiten van Rotterdam en Nijmegen. Voor Trouw bekijkt hij de actualiteit door een filosofische bril. Al zijn columns vindt u terug op Trouw.nl/GerGroot.

Lees ook: Spaanse premier: wetgeving rondom seksueel geweld wordt aangescherpt

In Spanje wordt de wetgeving rondom verkrachting en aanranding aangescherpt. Seks zonder expliciete instemming wordt in de nieuwe wet aangemerkt als verkrachting: 'alleen ja betekent ja'. 

Deel dit artikel

Pijnlijk is dat ook in haar sek­su­e­le-toe­stem­mings­wet Calvo een nogal eenzijdig wereldbeeld lijkt te hebben

Het ouderwetse wereldbeeld van de minister is haar zaak, de juridische implicaties daarvan zijn dat niet