null Beeld

ColumnBabah Tarawally

In Huis Nederland mogen niet alle inwoners aan tafel zitten

Op mijn nachtkastje liggen stapels boeken te wachten om met liefde gelezen te worden. Ik neem goede en bijzondere boeken als mijn geliefden mee naar mijn slaapkamer. Daar behandel ik ze als een kostbare schat, waardoor ze nooit worden weggelegd. Eerst lees ik ze uit en dan begin ik opnieuw. Want liefde kun je niet opeten. Andere urgente boeken voor werk en studie of ter inspiratie liggen in mijn boekenkast beneden.

Om de vraag voor te zijn waarom ik het ene boek wel en het andere niet bemin, ga ik niet alle boeken op mijn nachtkastje benoemen. Voor één boek maak ik vandaag een uitzondering. Het is een boek dat eigenlijk beneden in mijn boekenkast hoort, maar toch mijn nachtkastje heeft gehaald. Het boek draagt de titel Met Nederland in therapie, geschreven door Kiza Magendane. Omdat ik een soort haat-liefdeverhouding heb met Nederland, trok dit boek mij enorm aan, in de hoop dat ik eindelijk verlost word van mijn trauma.

De Nederlandse grill

Ik herken het voornaamste trauma dat Magendane in zijn boek beschrijft. Hij stelt zichzelf de vraag hoe een vluchteling een burger wordt en hoe de reis van daar naar hier is afgelegd. In mijn debuutroman De God met de blauwe ogen die in 2018 uitkwam, beschreef ik hoe ik uit de brandhaard Sierra Leone vluchtte en belandde op de Nederlandse grill. Hoe pijnlijk de brand ook was, ik voelde meer ellende bij de grill omdat deze niet scheen op te houden.

Het schrijven van het boek voelde als het verwerken van mijn oorlogstrauma. Kiza’s boek lokt een soort vervolgbehandeling uit, waarin hij spelers uit mijn traumatische ervaring aan tafel brengt. Hij doet dit door Nederland voor te stellen als een huis dat bewoond wordt door verschillende huisgenoten, die zich op allerlei manieren tot elkaar verhouden. Via het metaforische raam, de tafel en de schermen in het huis, analyseert hij wat Nederlanderschap betekent. Hij komt tot de conclusie dat niet alle bewoners van ‘Huis Nederland’ aan tafel mogen ­zitten, de plek waar beslissingen worden genomen.

In de keuken begint alles, maar ik ben daar niet uitgenodigd

Tijdens het lezen raakte ik in gesprek met de schrijver, mijn behandelaar. Ik zei hem: “Om de Nederlandse taart gelijkwaardig te delen moet je eerst de ingrediënten, bereid en samengesteld in de keuken, beschrijven. Dat ben je vergeten. Alvorens je de huisbewoners aan tafel vroeg, had je ze eerst in de keuken moeten uitnodigen. Want dat is de plek waar alles begint.” Ik hoor de schrijver antwoorden: “Je therapie is geslaagd als je erachter komt wat je positie is in de maatschappij; vind je jezelf een toeschouwer of een deelnemer?”

Toen ik het had uitgelezen, klapte ik het boek van Magendane dicht en deed het licht uit. Met het boek tegen mijn borst geklampt, deed ik mijn ogen dicht. In gedachten vroeg ik me af wat deze therapie mij heeft gebracht. Mijn conclusie is dat ik een houder blijf van het Nederlandse paspoort, maar dat ik het land niet bezit. Want je bezit alleen iets als je de feitelijke macht over dat goed hebt en je kunt gedragen alsof jij ook de eigenaar van dat goed bent. Dus alleen mensen die in de keuken meebepalen welke ingrediënten in de taart komen, mogen zich eigenaar of bezitter van Nederland noemen.

Wij, die daar niet zijn uitgenodigd, zijn slechts huurders. En als huurder houd je een goed voor een ander waar de bezitter dat goed voor zichzelf houdt.

Babah Tarawally is schrijver, columnist en programmamaker. Voor Trouw schrijft hij om de week over (verborgen) discriminatie en racisme, maar vooral over manieren om elkaar op dit thema te kunnen verstaan. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden