null

OpinieCoronamaatregelen

In het wetsvoorstel over testbewijzen zit een vaccinatieplicht verborgen

Het wetsvoorstel tijdelijke testbewijzen bevat te veel losse eindjes. Daarin liggen macht voor de minister en een indirecte vaccinatieplicht verborgen, oordeelt Manon Julicher, universitair docent staats- en bestuursrecht in Utrecht.

Kent u dat? Zo’n broeiende onrust, een voorgevoel, dat er iets belangrijks staat te gebeuren? Sinds corona bekruipt mij dit weleens. Altijd heeft het te maken met nieuwe coronamaatregelen die in de pijplijn zitten. En in het bijzonder hoe die juridisch worden geregeld. Die onrust was er bij de invoering van de mondkapjesplicht, en bij de avondklok. Zij veroorzaakten dan ook veel juridische heisa.

Nu is het gevoel er weer! Meteen ben ik op mijn hoede. Wat komt eraan? Natuurlijk, de test – en vaccinatiebewijzen! Pas is een ontwerp voor de Wet tijdelijke testbewijzen Covid-19 openbaar gemaakt. Hiermee wil de regering regelen dat een negatieve coronatest een toegangsbewijs wordt voor sport- en jeugdactiviteiten, culturele instellingen, evenementen en de horeca. Ook voor het hoger onderwijs, om er zo voor te zorgen dat meer studenten fysiek onderwijs krijgen. Dat klinkt mooi, maar er zijn bezwaren. En niet de minste, zo blijkt uit ook uit stukken van adviescolleges.

Onduidelijk voor burgers

Allereerst de rechtszekerheid. In de toelichting op het wetsvoorstel zegt de regering dat zij nu nog niet kan bepalen op welk moment en voor welke activiteiten testbewijzen zullen worden ingezet. Dat zou onder meer afhangen van ‘de actuele epidemiologische situatie’. Deze wet is daarmee eigenlijk een machtiging voor de minister. Verwezen wordt naar de Routekaart als leidraad, maar die planner is al zo vaak bijgesteld dat we daar echt geen informatie uit kunnen halen. Ook weten we niet om welke activiteiten het precies zal gaan. Is een begrafenis of een bruiloft ook een evenement? Dat mag de minister nader bepalen. Kortom, de wet schept bevoegdheden die onvoorzienbaar zijn. Het is onduidelijk voor burgers wanneer en bij welke activiteiten zij testverplichtingen kunnen verwachten.

Dan de effectiviteit. De regering kiest ervoor testbewijzen alleen op te leggen aan bezoekers. Personeel is uitgezonderd. Horecamedewerkers, sportinstructeurs, en docenten hoeven dus niet te testen. Dat is begrijpelijk, want de inbreuk op grondrechten is groot als zij verplicht worden een test af te nemen. Als zij weigeren, kunnen zij hun werk niet meer uitoefenen. Maar de vraag is in hoeverre de maatregel dan nog effectief is. Zij kunnen anderen besmetten. Rijmt dat met het doel van het wetsvoorstel om de verspreiding van het virus tegen te gaan zodat de samenleving heropend kan worden? Meer toelichting is gewenst.

Dit riekt naar de betere onzin

Tot slot de vaccinatieplicht. Voor wie snel door het wetsvoorstel gaat, lijkt het alsof het alleen over testbewijzen gaat. Maar het voorstel bevat ook een grondslag om bewijs van een negatieve test gelijk te stellen aan een vaccinatiebewijs. Dit levert volgens de regering geen indirecte vaccinatieplicht op, want iemand die zich niet wil laten vaccineren kan er voor kiezen om zich te laten testen.

Dit riekt naar de betere onzin. Er is inderdaad een keuze, maar dat sluit een indirecte vaccinatieplicht niet uit. Ik leg het uit. Om toegang te krijgen tot fysieke colleges heeft de regering (afgaand op het OMT) het over 1 à 2 keer per week testen. Dat is natuurlijk niet een kwestie van alleen een druppeltje slijm afgeven bij de deur van de collegezaal en hup naar binnen. Testen kost tijd, moeite en pijn. Dan maar vaccineren, zullen veel studenten denken, ook al hadden ze eerst misschien twijfels. De andere optie is niet naar college en dat willen ze in ieder geval niet. En dat is ook logisch.

Begrijp mij niet verkeerd, ik ben voor vaccinaties. Zelfs als er maatregelen voor nodig zijn. Maar ik vind wel dat er eerlijk en helder over moet worden gecommuniceerd. Nu wordt niet alleen de mogelijkheid tot het invoeren van vaccinatiebewijzen in het wetsvoorstel gemoffeld, maar ook wordt gedaan alsof er nooit sprake kan zijn van een bepaalde indirecte dwang. Dat is niet zo en moet worden benoemd.

Gelukkig is het niet te laat. Het voorstel kan nog worden verduidelijkt voor indiening. En anders moeten we vertrouwen op de nieuwe Tweede Kamer, die – ondanks de vermoeiende start – hopelijk extra fris en alert is.

Lees ook:

Het hoger onderwijs mag straks open met zelftests, maar instellingen weten nog niet hoe

Vanaf 26 april mag het hoger onderwijs weer één dag per week open, met behulp van zelftesten. De organisatie ervan roept nog veel vragen op.

Meerderheid Nederlanders voelt veel voor een light-variant van de vaccinatieplicht

Wat de consequenties zijn voor Nederlanders die zich niet laten vaccineren tegen het coronavirus, is nog een onbeantwoorde vraag.

Privileges voor gevaccineerden? In Duitsland wordt daar stevig over gedebatteerd

Hebben mensen die zijn gevaccineerd recht op privileges? Over deze vraag wordt in Duitsland, waar de vaccinatiecampagne vlot uit de startblokken is gekomen, uitvoerig gedebatteerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden