ColumnRob Schouten

In het Westen is gewoon zinloos nietsdoen taboe

Ik ben graag zinvol bezig, al was het alleen maar om adequaat antwoord te kunnen geven op vragen van de buitenwereld: waar ben je zoal mee bezig? Om dan te zeggen ‘Oh, ik doe niks en denk nergens aan’ wekt te weinig vertrouwen omtrent het nut van mijn aanwezigheid op aarde. Ik heb het hier overigens wel over de menselijke schaal van zinvolheid. In het licht van de kosmos en de oneindigheid vallen mijn zogenaamd nuttige en doelgerichte bezigheden en gedachten vermoedelijk volledig weg maar ik heb het opgegeven om nadrukkelijk en meetbaar iets aan het heelal bij te dragen.

Maar hier op aarde gaat het heel redelijk. Wat doe je? ‘Oh, ik ben aan het koken.’ ‘Ik loop na te denken.’ ‘Ik zit te appen.’ En dan heb ik het alleen nog maar over de lagere, egocentrische bezigheden, die erop gericht zijn om mijzelf te verrijken of gezond te blijven. Soms overstijg ik dat zelfs, als ik bijvoorbeeld geld overmaak naar een goed doel of een oud vrouwtje help oversteken. Maar het lukt lang niet altijd. Zo lig ik geregeld, vaak ’s nachts, maar zinloos te malen. Onlangs bijvoorbeeld langdurig over de kleuren van Groningse busmaatschappijen uit mijn jeugd: De GADO (geel), de ESA (geel met groen), de DAM (rood, groen en zwart). En wat betekende ESA ook weer? Ik klom er zelfs mijn bed voor uit om het op internet op te zoeken: Elema-Stollenga’s Autodiensten. 

Daarom is geen reden

Niemand, ook ikzelf niet, heeft daar iets aan, toch gebeurt het. Je zou nog kunnen denken dat ik erover dacht om er in deze column over te kunnen schrijven maar zelfs dat komt pas nu in mij op. Eigenlijk zou ik op de vraag ‘Waarom?’ moeten antwoorden met die dooddoener uit mijn jeugd: ‘Gewoon daarom’. Maar dan krijg je te horen: ‘Daarom is geen reden, als je van de trap valt ben je gauw beneden’.

Daarover gesproken, waarom zeggen ze dat je van de trap gevallen bent als je naar de kapper bent geweest? Geen idee, en de taalkundigen weten het ook niet. We zeggen het gewoon. Het woord ‘gewoon’, ook zoiets. Waar komt het vandaan? Van ‘wennen’ zeggen ze, of misschien van ‘wonen’ in de zin van ergens altijd een dak boven je hoofd hebben. Maar ‘gewoon’ is helemaal niet zo gewoon, in de Bijbel komt het woord in onze redeloze betekenis niet voor en als ik het in het omgekeerde Latijnse woordenboek opzoek krijg ik te lezen dat het ‘tantum’ is, wat iets armoedigs als ‘slechts, alleen’ betekent.

Misschien dat het boeddhisme of het hindoeïsme weet wat het betekent om ‘gewoon’, zinloos iets te doen, maar in het Westen lijkt er een taboe op te rusten. Of zoals mijn held Montaigne over de geest schrijft: ‘Als wij hem niet richten op een bepaald onderwerp, dat hem beteugelt en in toom houdt, gaat hij aan de haal en zwalkt van hot naar her door het braakland der verbeelding. (...) Wanneer de geest geen vast doel heeft gesteld, gaat hij verloren, want, zoals het gezegde luidt: wie overal is, is nergens.’

Als dit een preek was zou ik nu ‘Amen’ zeggen, maar dit is maar gewoon een column over de zinloze gewoonheid der dingen. Een stoplap waarover Nietzsche’s vriend Paul Ree gezegd moet hebben: hiaten zijn beter dan stoplappen.

Eerdere columns van Rob Schouten leest u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden