ColumnRomana Abels

In het corona-wilde westen joeg Nederland op een Playmobil-cowboy

Het was hem niet in de koude kleren gaan zitten. Nooit iets misdaan, tot hij plots drie maanden in een cel zat. Toen hij eind vorige week werd vrijgelaten, de 56-jarige Jan D. uit Apeldoorn, moest hij huilen.

Hij had gedacht, vertelde hij de rechter, dat hij iets bijdroeg. Dat hij Nederland een dienst bewees, toen hij op het hoogtepunt van de coronacrisis bij een zakenrelatie in China mondmaskers had besteld. Hij had ze aangeboden aan de zorg, meer dan een euro per stuk. Maar het waren huis-tuin-en-keukenmaskers geweest, waar het virus gewoon doorheen vliegt, geen FFP2. Wist ik veel, zei Jan D. tegen de rechter. Normaal heeft hij een winkel in verkeerssystemen.

Hij maakte alleen maar gebruik van de goudkoorts, net als iedereen. De mondmaskergekte.

Net als overzee. Gisteren publiceerde de Britse krant The Independent een eigen onderzoek naar de wanhopige race om beschermingsmiddelen in de coronacrisis. Iedereen maakte er plotseling brillen, schorten, handschoenen en maskers. Want dat verkocht.

Dikke stapels ponden

Er was een ziekenhuis dat 270.000 pond uitgaf bij een Manchester’ spijkerbroekenwinkel, omdat die op het hoogtepunt van de coronacrisis plotseling desinfecterende handgel in de aanbieding had. Ze kwamen het halen per ambulance.

Er waren ziekenhuizen die mondmaskers en handschoenen gingen kopen bij een luxe reisorganisatie, een ander in een sieradenwinkel, en zo werden ook een distilleerderij en een koffieketen opeens ziekenzorgleveranciers. Om dikke stapels ponden ging het. Een kinderziekenhuis in Liverpool kocht voor 2,5 miljoen mondmaskers bij een autosloperij.

Sommige spullen deugden, andere wat minder.

Het was allemaal nieuw, voor iedereen. Normaal komen al die spullen uit een overheidsmagazijn. Maar die stond net als die ziekenhuizen in de rij bij fabrikanten die konden vragen wat ze wilden, ook voor rommel.

Die overheid tamboereerde bijvoorbeeld in het Lagerhuis over de bestelling van een vliegtuig vol ziekenhuisschorten uit Turkije, die bij aankomst volstrekt ongeschikt bleken. “Het was een onbeschrijflijke bende”, zei een van de Britse ziekenhuisinkopers tegen de krant. “Je had profiteurs en je had weldoeners die hun uiterste best deden om te helpen. Je kon lang niet altijd het verschil zien.”

Schaamteloos profiteren van de crisis

Precies zo was het in Nederland. Ziekenhuizen kregen mails van partijen waar ze nog nooit van gehoord hadden, met aanbiedingen die ze niet konden controleren. In Brabant belden de ziekenhuizen zelf fabrieken, winkels en kennissen om beschermingsspullen. De kosten rezen. Wild west, zei iedereen, cowboys.

Maar kijk eens achteraf. Nederland gaf nog geen 1,5 miljard euro extra uit aan beschermende kleding, de Britten 15 miljard. Tien keer zoveel terwijl ze niet tien, maar minder dan zeven keer zoveel inwoners hebben.

En de cowboys? Woest was het Openbaar Ministerie over de mensen die misbruik maakten van de coronacrisis. Tegen reflectorverkoper Jan D. zei de officier dat hij schaamteloos had willen profiteren van de crisis. Dat hij de volksgezondheid in gevaar bracht.

Dat laatste leek de rechtbank vorige week, toen de zaak-D. voor onbepaalde tijd werd aangehouden, onjuist.

Vijftienduizend maskers had D. Was hij een cowboy in het corona-wilde westen, dan was hij wel een hele kleine. Meer een Playmobil-cowboy.

Romana Abels is buitenlandredacteur. Ze vervangt Sylvain Ephimenco, die met vakantie is. Lees haar columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden