column Stevo Akkerman

In een democratie zijn er nooit excuses om de rechten van de burger even buiten werking te stellen

Stevo Akkerma Beeld Trouw

Ik weet dat IS-kinderen niets met de losgeslagen Belastingdienst te maken hebben, noch met de bescherming van de natuur, en toch is het mijn plan dat alles in één column te persen, met nog een bijrolletje voor Pegida-voorman Edwin Wagensveld.

Ik doe dat omdat ik het nog een keer over de rechtsstaat wil hebben. Afgelopen vrijdag deed ik dat ook, toen het ging om het terughalen van twee peuters uit een kamp in Noord-Syrië, slachtoffers van de beslissing van hun inmiddels dode ouders om af te reizen naar het kalifaat van IS. Deze kinderen worden door sommigen gezien als tikkende tijdbommen, wat gezien hun leeftijd (twee en vier jaar) nogal ver gaat. Maar er zijn ook oudere IS-kinderen en er zijn IS-moeders; wie zal zeggen dat ze geen gevaar vormen? En toch kan Nederland zijn handen niet van deze onderdanen aftrekken, want onderdanen zijn onderdanen – daar heb je die rechtsstaat.

Een dag later bracht NRC Handelsblad opzienbarend nieuws. In Ede blijken vorig jaar twee IS-kinderen, die met hun moeder waren teruggekeerd naar Nederland, te zijn ondergebracht bij hun grootouders, van wie de grootvader een IS-sympathisant is die zijn hele gezin hielp radicaliseren. De moeder zit een gevangenisstraf uit, de kinderen (een en drie jaar oud) verblijven met goedvinden van de Kinderbescherming bij hun ‘IS-opa’. De burgemeester van Ede vindt dat ‘onverstandig’, maar hij gaat er niet over. Als dit verhaal klopt – de advocaat van de grootvader weerspreekt dat – dan lijkt hier op zijn minst sprake te zijn van onverantwoorde naïviteit. Daar ga je met de rechtsstaat, kreeg ik te horen en dat begreep ik wel.

Rechtsstaat

En toch is deze gang van zaken geen argument tegen het terughalen van Nederlandse kinderen uit voormalig IS-gebied. Een fout van instanties in Ede kan niet in mindering worden gebracht op de verantwoordelijkheid van de overheid voor welke kinderen dan ook – dat is het mooie van de rechtsstaat, dat die zijn waarden in wetten heeft vastgelegd en dat die gelden voor iedereen. Alleen de rechter kan de fundamentele rechten en vrijheden van een burger opschorten, niet het bestuur, niet de politiek, niet de straat. Gaat Pegida demonstreren bij een moskee in Eindhoven? Dan is dat hatelijk en dom, maar geen reden om de klappen goed te praten die Edwin Wagensveld kreeg: ook hij heeft het recht niet geslagen te worden.

Er zijn met andere woorden in een democratie nooit excuses om de rechten van de burger even buiten werking te stellen of de wet te zien als een fetisj voor fatsoensrakkers. En zo kom ik uit bij de Belastingdienst, die zich in de toeslagen-affaire gedraagt als een wetteloze bende, wat niet alleen fnuikend is voor de gedupeerden, maar ook zeer schadelijk voor het vertrouwen in de democratie. Hetzelfde geldt voor de manier waarop de overheid probeert de regels voor natuurbescherming te omzeilen, waar de Raad van State onlangs vernietigend over oordeelde. Als de overheid zich niet gehouden voelt aan de eigen wetgeving, wie dan nog wel? En daar gaat dan de rechtsstaat.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt.

Lees ook:

Commentaar: De Belastingdienst probeerde burgers te verpletteren

Enerzijds moet de Belastingdienst de enorme geldstroom van en naar miljoenen burgers en bedrijven op grote snelheid afhandelen, anderzijds moet zij fraude voorkomen en anders razendsnel ontdekken. Gaat er iets mis, dan is het huis te klein.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden