Opinie Zorg

In de zorg werven we met de achterdeur wagenwijd open

Meer aanmeldingen voor zorgopleidingen, dat is mooi. Maar er is ook sprake van een hoge uitstroom, aldus Anouk ten Arve, programmamanager Gezond werken in de zorg bij Stichting IZZ.

De zorgopleidingen lopen weer vol en dat leidt tot optimisme in zorgland. Ook de minister is positief gestemd over de resultaten van de publiekscampagne ‘Ik zorg’. Jongeren en zij-instromers hebben weer belangstelling voor een baan in de gezondheidszorg. Mooi! Want we weten allemaal dat we in de zorg meer mensen nodig hebben, ook in de toekomst. Maar er schuilt een addertje ­onder het gras.

Laten we inzoomen op enkele cijfers. Recent onderzoek van Stichting IZZ toont aan dat de psychische zorg die jonge zorgmedewerkers zelf afnemen, veel hoger is dan gemiddeld. Het gaat vooral om jonge mensen die werken in de ouderenzorg, de gehandicaptenzorg en de geestelijke gezondheidzorg. Jongeren in de zorg, vooral tot 25 jaar, geven aan vaker emotioneel uitgeput te zijn dan ouderen. Ze ervaren een hogere psychische belasting en het verzuim in deze groep stijgt. Ook denken jongeren er vaker dan ouderen over na om van baan te wisselen, en zelfs de zorgsector in zijn geheel te verlaten. En ze zijn nog maar net aan hun loopbaan begonnen.

Jaarlijks verlaat 15,8 procent de zorg

De uitstroom uit de zorg is zelfs op het hoogste niveau ooit, blijkt uit onderzoek van Ernst & Young (Barometer Nederlandse gezondheidszorg 2019). Jaarlijks verlaat momenteel 15,8 procent van de mensen de zorg en in de GGZ zelfs 18 procent. Bijna één op de vijf verlaat de zorg om er niet meer terug te keren. Pensioenfonds Zorg & Welzijn deed onderzoek naar de redenen van die hoge uitstroom. Het management en de inhoud van het werk zijn de twee meest genoemde redenen om een baan buiten de zorg te zoeken.

We hebben dus weliswaar te maken met een hogere instroom van jongeren in de zorgopleidingen, maar er is ook sprake van een hoge uitstroom van (jonge) zorgmedewerkers. Netto is de kwantitatieve winst dus mager. Beter gezegd: er is geen winst. Daarom durven wij de stelling aan dat we in de zorg werven met de achterdeur wijd open.

Uit cijfers van het CBS blijkt dat ruim de helft van de zorgorganisaties gelukkig maatregelen neemt om uitstroom tegen te gaan. Denk aan het verbeteren van de werksfeer en het verbeteren van het gesprek tussen leidinggevende en medewerker. Dit werpt zijn vruchten af, aldus Babette Bronkhorst van Stichting IZZ. Een gezond werk­klimaat leidt tot mentaal en fysiek gezondere werknemers en minder uitstroom, stelde zij vast in haar promotieonderzoek. Belangrijk uitgangspunt is dat een oplossingsgerichte en structurele dialoog plaatsvindt binnen en tussen de verschillende lagen in de organisatie: medewerkers in teams, teamleiders en bestuur.

Belangrijke uitdaging

Voor wie nu denkt: een open deur, want dat is toch logisch? Helaas, hier ligt echt een belangrijke uitdaging voor zorgorganisaties. Het werkklimaat moet en kan beter dan het nu is. Wil je zorgprofessionals behouden voor de zorg en dus ook voor de eigen organisatie, dan schiet het werkklimaat en de ‘zo nodige dialoog’ in de organisatie simpelweg tekort.

Met de onderbouwing van dit wetenschappelijke onderzoek wil ledencollectief IZZ zorgmedewerkers gezond houden en zorg aanbieden die hen gezond houdt. Maar voor een gezond werkklimaat hebben we de branche keihard nodig. Zorgorganisaties kunnen meer doen dan ze vaak denken. Blijven sturen op (zij)instroom van nieuwe medewerkers is nodig, maar leidt niet tot substantieel meer medewerkers als ze er aan de achterkant weer net zo hard uitlopen. Een goed begin is het halve werk. Maar zonder het andere belangrijke deel, zorgen voor een beter werkklimaat, is het dweilen met de kraan open.

We roepen de zorgsector dan ook op om de zorg weer gezond te maken.

Lees ook:

Onderzoek: psychische klachten bij zorgpersoneel met 40 procent toegenomen

De werkdruk in de zorg is zo hoog dat medewerkers steeds vaker  psychische hulp nodig hebben, blijkt uit onderzoek van IZZ, een ledencollectief van werknemers en werkgevers in de zorg.

Werkgevers houden hun hart vast voor de pensionering van hun babyboom-personeel

Werkgevers zien de pensionering van hun vergrijsde personeelsbestand als bedreiging voor hun bedrijf. Met personeelstekorten en kennishiaten als gevolg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden