Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

In de Gouden Eeuw verzamelden we niet alleen rijkdom, we hakten ook hoofden af

Opinie

Stevo Akkerman

© Trouw
Column

Ik was even in China, en daar was Nederland heel ver weg, maar ik ben terug in eigen land en kan de draad gewoon weer oppakken. Voor ik vertrok schreef ik over de VOC en de moordpartijen van Jan Pieterszoon Coen, en ik begrijp dat de strijd om ons verleden intussen alleen maar venijniger is geworden.

Er is gedoe over een buste van prins Johan Maurits, de laatste basisschool die nog naar Coen heette, wil van die naam af, terwijl CDA-leider Buma bereid is zijn leven te geven voor de Coentunnel en premier Rutte waarschuwt tegen een ‘beeldenstorm’. Het gaat, dat moge duidelijk zijn, niet om wie wij waren, maar om wie wij zijn, daarom lopen de gemoederen zo hoog op. “De discussie over wat het is om Nederlander te zijn, wat onze historie is, wordt een ijkpunt voor de komende vier jaar”, zei Buma zaterdag in het AD.

Lees verder na de advertentie

Verkiezingen over de geschiedenis – curieus. Maar inderdaad, het is niet de historie die bepaalt wie wij zijn, het zijn wij die bepalen wat de historie is. En daarbij schiet me toch nog iets uit China te binnen. Een paar jaar geleden was ik in Nanjing, de stad die in 1937 door de Japanners werd ingenomen, hetgeen gepaard ging met het nodige bloedvergieten. Volgens de Chinezen vielen daarbij 300.000 doden, en dat getal wordt de bezoeker van het Nanjing-herdenkingscentrum danig ingepeperd. Kort daarop was ik in Tokio, in het Yasukuni-heiligdom, waar de Japanse oorlogsdoden worden geëerd. Ook daar werd Nanjing genoemd, maar geen woord over slachtoffers. “Dat hele bloedbad is nooit gebeurd”, zei een passerende man.

De verheerlijking van onze zeehelden bijvoorbeeld is een ne­gen­tien­de-eeuw­se uitvinding

Perspectief

Zo bouwen twee landen een verschillende identiteit op het fundament van één en dezelfde geschiedenis; China als het doelwit van agressief Japans imperialisme, Japan als de nobele beschermheer van China tegen het Westerse kolonialisme. Ik bedoel maar, het perspectief van de waarnemer doet er nogal toe. De verheerlijking van onze zeehelden bijvoorbeeld is een negentiende-eeuwse uitvinding; na de Franse Tijd was er grote behoefte aan een glorieuze Nederlandse identiteit. Dat kalfde vanzelf weer af: de afgelopen decennia verdween de ene na de andere Piet Hein- en Tromp-school, zonder dat er een haan naar kraaide. Maar nu ook de directeur van de Coen-school in Amsterdam van die naam af wil, en terecht, krijgt ze verwensingen en bedreigingen over zich heen – we zijn weer onzeker over wie we zijn.

Leerstof

Buma heeft het over het ‘uitwissen’ van de geschiedenis, en vindt het namens zijn ‘gewone Nederlanders’ een ‘complete farce’ als ook de Coentunnel eraan zou moeten geloven. Even afgezien van de vraag hoe eervol een tunnel is: ik denk dat het juist recht zou doen aan de geschiedenis – en aan de landgenoten die afkomstig zijn uit de voormalige kolonieën – om Coen en consorten niet langer in te zetten als troeven in een strijd om het echte Nederlanderschap, en te erkennen dat we in onze Gouden Eeuw niet alleen rijkdommen verzamelden, maar ook hoofden afhakten. Leerstof voor alle scholen, hoe ze ook heten.

Lees hier meer columns van Stevo Akkerman

Deel dit artikel

De verheerlijking van onze zeehelden bijvoorbeeld is een ne­gen­tien­de-eeuw­se uitvinding