Beeld Werry Crone

OpinieOmbudsman

‘Impact’ rukt op in de krant. Is dat erg?

Alles heeft tegenwoordig ‘impact’ in Trouw. Een goed woord? Wat bedoelt de redactie daarmee eigenlijk?

De kwestie

Minister De Jonge gaat in op de ‘impact van de crisis op de maatschappij’. De coronapandemie heeft ‘negatieve impact op de werkgelegenheid’. En de tekortkomingen van de nieuwe inlichtingenwet kunnen ‘een grote impact hebben op de fundamentele rechten van burgers’. Lezers klagen regelmatig over een overmaat aan Engelse leenwoorden. Met die klacht in het achterhoofd valt het op dat de krant in de eerste helft van deze maand in negentien artikelen spreekt over ‘impact’. Bijna vier keer zo vaak als in dezelfde periode 10, 20 en 25 jaar terug. Toen haalde dat woord steeds slechts vijf keer de krant, en dan bijna uitsluitend als citaat. Afgelopen twee weken spreekt de redactie zelf vijf keer over ‘impact’, staat het twee keer in een opinieverhaal en gebruiken ook twee columnisten het woord. De mededeling uit de troonrede deze week dat de crisis voor iedereen ‘enorme impact’ heeft, haalt als citaat ook de krant.

De standpunten

Gebruik ‘impact’ liever niet, stelt het Schrijfboek van de krant, beter is ‘invloed’ of ‘effect’. Het schrijfboek is zes jaar oud, een nieuwe versie is in de maak. “Het woord ‘impact’ staat al jaren in de Van Dale”, zegt woordenboekmaker Ton den Boon, ook taalcolumnist van deze krant. “Als synoniem voor onder meer ‘invloed’. Je kunt die woorden afwisselen.” Misschien is er wel een verschil, overweegt Den Boon. Anders dan bij invloed, suggereert impact dat je de effecten wel degelijk merkt. “Misschien moeten we het woord een aparte plaats geven, tussen invloed en effect in.” Engelse termen die media veel gebruiken – neem nu ook het woord ‘empowerment’ – haalden ook al de Van Dale.

De parlementsredacteur die het stuk over minister De Jonge schreef, gebruikte een neutraler woord in de tekst die hij voorstelde. “Mij lijkt ‘impact’ geen goed Nederlands. Er zijn goede synoniemen.” De eindredacteur moest deze introtekst inkorten. “Daarbij werd het impact. Ik zag wel in het Schrijfboek dat we het liever niet doen, maar ik vond het hier goed passen. Het is ook krachtiger dan invloed.” Ze is wel verrast als ze hoort dat de term dagelijks de krant haalt.

De economieredacteur die schreef over ‘impact op de werkgelegenheid’, had het woord achteraf liever niet gebruikt. “Soms is er weinig tijd om een stuk nog tekstueel goed te bekijken, meestal probeer ik dat wel”, zegt hij. “Impact is een lelijk woord. Ik ken het uit marketingteksten en als het even kan, gebruik ik het niet in de krant.”

De binnenlandredacteur die schreef over ‘tekortkomingen’ in de wet die een ‘grote impact’ hebben op de rechten van burgers, vindt die formulering achteraf te formeel. Maar dat ligt volgens haar niet aan het woord ‘impact’. “Dat drukt juist mooi uit dat het om grote gevolgen gaat”, zegt ze in navolging van taalkundige Den Boon en de eindredacteur. De chef opinie die het woord ‘impact’ twee keer liet staan, beschouwt het woord ook als Nederlands. “Nu ik hoor dat het vaker in de krant staat en ook op de opiniepagina, zal ik het minder vaak laten staan.”

Alle betrokken Trouw-redacteuren vinden een woord als ‘empowerment’ een gruwel, ook al staat het in de Van Dale. Ze vinden het vaag, verhullend en rieken naar een anglicisme. Dit woord haalt vrijwel nooit de krant.

Oordeel

Een redactiehandboek dat het woord liever niet heeft, en redacteuren die het ruimschoots gebruiken, soms zelfs enthousiast. Impact staat dan inmiddels wel in het woordenboek, maar dat komt vooral omdat het nu eenmaal veel gebruikt wordt. De redactie kan het beter niet zelf gebruiken. Niet alleen doet het een deel van de lezers denken aan anglicismen en marketingtaal, het is ook verhullend en vaag. Koning en kabinet mogen dan spreken over impact van de crisis, de krant kan beter benoemen wat het is: ‘schade’. De inflatie is al gaande, impact moet op zijn minst ‘groot’ zijn en liever ook nog ‘enorm’. Zie ook het voorbeeld van een slechte wet: die mag dan ‘in zijn tekortkomingen impact hebben op burgerrechten’, bedoeld wordt: ‘De wet is slecht doordacht en schaadt de rechten van burgers.’ Woorden als ‘empowerment’ liggen bovendien op de loer. De huidige regel in het Schrijfboek mag wel wat strikter. Een krant met minder impact vertelt de lezers waar het op staat. En heeft zo wel meer invloed.

Edwin Kreulen schrijft wekelijks een column als ombudsman van Trouw. Eerdere afleveringen vindt u hier. Welk ingeburgerde leenwoord moet van u de krant uit? ombudsman@trouw.nl  

Lees ook:

Doe effe normaal, Trouw

Redactie, smijt niet met grote woorden en denk aan evenwicht in de krant. En noem onze koning niet ‘houterig’. Een jaar lang stuurden lezers hun kritiek naar de Ombudsman.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden