null Beeld
Beeld

ColumnBabah Tarawally

Ik zeg, weg met die standbeelden

Geef mij liever een lintje of zet mij in de canon van Nederland dan mij te vereeuwigen in een standbeeld. Niet dat ik bang ben dat mijn standbeeld ooit van zijn sokkel zal worden getrokken. Goede daden verdienen een standbeeld en mijn geweten is puur en zuiver en ik dien de maatschappij. Maar was dat ook niet wat Jan Pieterszoon Coen, generaal van Heutsz, Piet Hein, Michiel de Ruyter en andere historische figuren in hun tijd dachten?

Tien jaar geleden was ik op werkbezoek in Zimbabwe. Mensen die hadden gevochten tegen de Britse koloniale heersers en mensen die belangrijk waren geweest voor de maatschappij werden begraven op een speciale erebegraafplaats voor helden. Deze plek staat symbool voor opoffering, moed en overwinning van goed op kwaad.

Deze begraafplaats, waar ook voormalig president Robert Mugabe is begraven, werd onder en na zijn bewind jarenlang alleen gebruikt voor overledenen uit zijn kamp. Zoals guerrillastrijders, prominente partij­leden en sympathisanten. Mugabe was er fel op tegen dat oppositieleden ook een heldenstatus konden krijgen. Zelfs toen oppositieleider Tsvangirai in 2018 overleed weigerde Mugabe’s opvolger zijn bijzetting op de erebegraafplaats. Terwijl Tsvangirai zeker voor zijn miljoenenachterban een ware held is geweest.

Erebegraafplaats voor helden

Ook in Nederland hebben we een soort erebegraafplaats voor helden, namelijk ‘De canon van Nederland’. Dit is een lijst van vijftig thema’s die een chronologische samenvatting geeft van de Nederlandse geschiedenis. Deze lijst is in opdracht van de Nederlandse staat in 2006 samengesteld en bedoeld voor alle geïnteresseerden in de Nederlandse cultuur en geschiedenis, en in het bijzonder voor leerlingen en docenten in het basis- en voortgezet onderwijs. Een paar weken geleden is de canon van Nederland vernieuwd en verfrist waarbij een nieuwe naam is toegevoegd: Anton de Kom, een activistische, antikoloniale verzetsheld en schrijver van het boek ‘Wij slaven van Suriname’. Zijn boek, een aanklacht tegen racisme, uitbuiting en koloniale overheersing, wordt vanaf nu een thema in de Nederlandse geschiedenis. Ik hoop dat er nog vele namen zullen volgen, waaronder Boni en Tula.

Voor mij dus liever een lintje of een plekje in de canon van Nederland. Het lintje kun je namelijk terugbrengen bij de koning als je het zat bent. Of andersom, als jij iets vreselijks hebt gedaan waarmee je het Nederlandse koninkrijk in verlegenheid brengt. Dit geldt ook voor de canon van Nederland; je bent vervangbaar. Met een standbeeld lijk je eeuwige immuniteit te kopen. Zelfs al heb je oorlogsmisdaden, volkerenmoorden of verkrachtingen gepleegd. Zolang deze zonden in het landsbelang waren, blijf je in ere staan. Niet als het aan de huidige generatie ligt; zij eist dat de standbeelden van omstreden figuren verdwijnen uit de openbare ruimte. Het zal mij niet verbazen als zij de discutabele mannen liever ziet veranderen in standbeelden van influencers die jongeren massaal op Instagram volgen. Ik denk niet dat we de jeugd tegemoet moeten komen met standbeelden van Cristiano Ronaldo, Kylie Jenner of Kim Kardashian, maar ze hebben wel een punt.

Ik zeg, weg met die standbeelden en vervang ze door historische figuren die niet per se generaals hoeven af te beelden, maar die de schoonheid van de mensheid laten zien.

Als we omstreden figuren zo graag willen eren omdat ze onderdeel uitmaken van de Nederlandse geschiedenis, waarom zetten we de beelden dan niet in een museum bedoeld voor omstreden figuren?

Babah Tarawally is schrijver, columnist en programmamaker. Voor Trouw schrijft hij om de week over (verborgen) discriminatie en racisme, maar vooral over manieren om elkaar op dit thema te kunnen verstaan. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden