Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ik wil de mist doen optrekken in de relatie tussen kerk en Israël

Opinie

Jan Offringa

© AFP
Opinie

Wie tegendraadse dingen schrijft over de relatie kerk en Israël weet dat er van alles loskomt, schrijft Jan Offringa predikant te Wijk bij Duurstede en hoofdredacteur van www.liberaalchristendom.nl

Het is een mijnenveld waarop nogal eens iemand ontploft. Mensen leggen je dingen in de mond, trekken je visie scheef of gaan er met gestrekt been in. Toch kreeg ik ook verrassend veel bijval. En er was humor: een collega begroette me als de ‘beroerder Israëls’. Toch leuk om met de profeet Elia vergeleken te worden.

Lees verder na de advertentie

Onbedoeld bevestigen de uiteenlopende reacties in Trouw mijn stelling dat het terrein van kerk en Israël een grote mistbank is. Allerlei vaagheden, misverstanden en schuldgevoelens lopen door elkaar heen.

Ondertussen blijft onduidelijk wat de door protestanten beleden ‘onopgeefbare verbondenheid met het volk Israël’ inhoudt. Vandaar deze steen in een toch al niet rimpelloze vijver, om Maaike van Houten te citeren (Trouw, 22 september). De mystificaties vragen om opheldering, en daar zijn liberale theologen altijd voor in.

Versimpeling

In de reacties komt een behoefte aan familiaire beelden naar boven. Volgens René de Reuver, scriba van de Protestantse kerk, is God begonnen met Isra­ël, toen kwamen wij erbij en nu zijn we broers. Dat is een versimpeling die je veel tegenkomt, ook bij beleidsmedewerker Eeuwout Klootwijk (Opinie, 19 september).

In mijn artikel (‘De kerk kan prima zonder Israëltheologie’, op liberaalchristendom.nl) maak ik duidelijk dat jodendom en christendom hoogstens halfbroers zijn, die in de afgelopen tweeduizend jaar lelijk van elkaar vervreemd zijn en nog steeds op wezenlijke punten van elkaar verschillen. Terecht spreekt Anne Marijke Spijkerboer over Israël als ‘de ander’ (Opinie, 1 oktober). Een belangrijke ander, zou ik zeggen, maar toch niet de enige?

Dat ik de joods-christelijke dialoog een warm hart toedraag, staat duidelijk in mijn artikel. Het Overlegorgaan van Joden en Christenen (OJEC) steun ik al jaren met een bescheiden bijdrage. Toch komt uit die hoek de felste kritiek. Joden voelen zich als kleine minderheid in Nederland kwetsbaar. Het is goed daar rekening mee te houden. Maar voor Marcus van Loopik en Piet van Midden is dat niet genoeg. Eenzijdig moet van christelijke zijde ook een onopgeefbare verbondenheid worden beleden. Wil het OJEC op die manier kritische geluiden weren en lastige kwesties omzeilen? Dat lijkt me geen gezonde basis voor een goed gesprek.

Misverstand

Een terugkerend misverstand is dat ik de banden met het jodendom wil doorknippen. Daarvan is geen sprake. Ik wil af van een vage en multi-interpretabele ‘onopgeefbare verbondenheid met het volk Israël’. Die formulering staat een heldere relatie in de weg. In mijn artikel stel ik daarom voor dit te schrappen, of anders te concretiseren in een onopgeefbare strijd tegen antisemitisme en elke vorm van discriminatie op grond van ras of geloof. En in het interview met Trouw (14 september) voeg ik daaraan toe: zet de in veler ogen verwarrende zondag voor kerk en Israël om in een dag waarop de relatie jodendom-christendom centraal staat. Dan weet iedereen waar hij of zij aan toe is.

Zet de in veler ogen verwarrende zondag voor kerk en Israël om in een dag waarop de relatie jo­den­dom-chris­ten­dom centraal staat

Het is vanwege het Joods-Palestijnse conflict onvermijdelijk dat deze voorstellen in politiek vaarwater terecht komen. Zelf heb ik dat zoveel mogelijk vermeden. Ik vertel een theologisch verhaal waarin vanuit liberaal perspectief wordt aangegeven wat er misgaat op het gebied van kerk en Israël. Daarin beschouw ik jodendom en christendom als twee uit elkaar gegroeide tradities die niet autonoom zijn, maar prima op eigen benen kunnen staan.

Wie daarin iets vijandigs of zelfvoldaans bespeurt, slaat de plank mis. In mijn ogen kun je over deze dingen een fatsoenlijk gesprek houden waarin de laaghangende mist een beetje optrekt.

Lees ook:

Verandering in protestantse kerk is een zaak van de lange adem

In de protestantse kerk lijkt iets veranderen amper mogelijk. Maar het kán wel, al zal het altijd een lang proces zijn. 

Zonder de joodse wortels van het christelijk geloof, verliest de Protestantse Kerk haar identiteit

Het christendom heeft een bijzondere familieverwantschap met het jodendom, reageert Eeuwout Klootwijk, werkzaam voor de dienstenorganisatie Kerk en Israël en predikant in Oost-Souburg, op het gesprek met Jan Offringa. 

Israël is en blijft familie van de kerk

Christenen kunnen maar beter onder ogen zien dat we met Israël verbonden zijn, stelt predikant Anne Marijke Spijkerboer.

Deel dit artikel

Zet de in veler ogen verwarrende zondag voor kerk en Israël om in een dag waarop de relatie jo­den­dom-chris­ten­dom centraal staat