ColumnAbdelkader Benali

Ik heb geleerd het verborgen racisme weg te lachen, maar vergeten ben ik het niet

null Beeld Trouw
Beeld Trouw

In de kantine van de Tweede Kamer stapt een Kamerlid van een rechtse partij op nieuwkomer Kauthar Bouchallikht af om zich voor te stellen. Dat doet hij door te zeggen: “Haha, je ziet er met mondkapje uit alsof je een boerka draagt.” Het is een misplaatste grap die men niet dient te maken, maar die toch wordt gemaakt. Ik weet dit omdat ze er kond van doet op haar Facebookpagina.

Het is een grap die Bouchallikht zich moet laten welgevallen, want het hoort bij het incasseringsvermogen dat mensen met een migratieachtergrond moeten opbrengen wanneer ze zich in deze samenleving invechten. Hoe ga je om met misplaatste grappen?

In mijn vijfentwintig jaar als schrijver heb ik talloze opmerkingen met verborgen racisme aan me gericht gekregen. Ik heb geleerd ze weg te lachen, maar vergeten ben ik ze niet. Het begint ermee dat je altijd als onderdeel van een groep wordt gezien en ook zo wordt benaderd. “Jullie zijn zulke grandioze verhalenvertellers. Jullie verrijken onze cultuur.” Dan gaat de vraag naadloos over in: “Wanneer ga je terug naar je land? Wanneer geef je je dubbele paspoort op.” Men heeft zelf niet door welke verwarring in de bejegening plaatsvindt. Goedbedoelde vragen tot aan de rand gevuld met ongemak over mijn persoontje. Ik heb leren verdragen dat dit normale vragen zijn in een bijzonder land.

Hoe meer migranten deel beginnen uit te maken van dit land, hoe ongemakkelijker het wordt. Ik ben dat ongemak gaan zien als voorwaarde voor een echt gesprek, het startpunt voor toenadering en wederzijds respect; ik hap ook naar adem, de laatste tijd steeds meer.

De obsessie met vrouwelijke kledij

Terug naar Bouchallikht, want het was ook de week waarin naast haar religie ook haar vrouwelijkheid steen des aanstoot was. Zo zou ze verkeerd hebben gestaan tijdens de stemming over de nieuwe Tweede-Kamervoorzitter: een zelfverzekerde houding met de handen in de zakken. Men zag er een disrespect voor de democratie in. Ze zou ook het verkeerde pak aan hebben gehad. Ultra-rechts heeft een ongezonde obsessie met vrouwelijke kledij. Ze vertonen meer overeenkomsten met de mullah’s van de Taliban dan met liberale vrijheidsstrijders.

Het wordt dan moeilijk om te ontkennen dat je als moslim met een missie in dit land onder een vergrootglas ligt. Een vergrootglas waar de verschroeiende zon van ultra-rechts doorheen brandt. Men haalt de schouders op want het is maar een grap, of het is allemaal goedbedoeld. Problematisch is dat Bouchallikht die vrijheid om zo’n grap te maken niet heeft. Of misschien wel, maar dan wordt ze er keihard op afgerekend. De ironie van dit alles is dat Bouchallikht haar stemmen te danken heeft aan een urgent thema dat niets met haar religieuze achtergrond te maken heeft – ze is klimaatactiviste.

Bij gebrek aan een duidelijke koers gaat Den Haag steeds minder over de grote thema’s en steeds meer over de poppetjes. Het zou moeten gaan over windenergie en afscheid van fossiele brandstoffen, het zou moeten gaan over de aanpak van kansenongelijkheid, het zou moeten gaan over de vernietiging van onze natuur.

Door het wegvallen van de grote verhalen is er een moreel vacuüm ontstaan waar onderhuids racisme en vrouwenhaat welig kunnen tieren. En zolang dat nieuwe leiderschap dat ons is beloofd op zich laat wachten, rest ons niets anders dan de pseudo-ophef rond de broek die een politicus heeft besloten aan te trekken.

Abdelkader Benali (1975) is schrijver. In 1996 debuteerde hij met ‘Bruiloft aan zee’, in 2003 won hij de Libris Literatuur Prijs voor zijn roman ‘De langverwachte’. Om de week schrijft hij voor Trouw een column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden