Beeld Trouw

ColumnStevo Akkerman

Ik ben een beetje huiverig voor het verlangen naar de politieke afrekening

In de onderdoorgang van het Rijksmuseum staat een spreuk waarvan ik de herkomst niet ken, een lichtvoetige vermaning die altijd van pas komt en nooit verjaart. Hij luidt als volgt: ‘Onnut en ijdel is neuswijze kakeling’. Je zou die woorden dagelijks onder de neus willen wrijven van alle handelaren in tweedehands meningen, de allesweters die met zelfgefabriekte grafiekjes en strikt geheime feiten willen aantonen dat alles anders moet – zo’n virus is voor hen een godsgeschenk.

Dan heb ik het niet eens over de complotdenkers (15 procent van de bevolking, volgens een peiling) die menen dat corona een biologisch wapen is, op ons afgevuurd door deze of gene vijand. Nee, ik heb het over mensen die goed bij zinnen zijn, en toch de verleiding niet kunnen weerstaan zich op te werpen als deskundige op voor hen onbekend terrein en dan te verklaren dat veel ellende was voorkomen als men maar naar hen had geluisterd.

Uiteenlopende gevolgen in vergelijkbare landen

Het virus maakt het hen ook wel erg gemakkelijk; het is zo ongrijpbaar dat alles wat je erover zegt even waar als onwaar lijkt te zijn. In een stuk dat mij enorm opluchtte, omdat het geen zekerheid bood, dus ook geen valse, beschreef deze krant de vele ongerijmdheden bij de coronaverspreiding, de zeer uiteenlopende gevolgen in vergelijkbare landen, de onverklaarbare verschillen in sterftecijfers. Conclusie: “Elke verklaring heeft genoeg tegenvoorbeelden om het idee om zeep te helpen.” Dat is de context waarbinnen zowel wetenschappers als politici opereren. En om niet ook te vervallen in wijsneuze kakeling erken ik het graag: de verschillende autoriteiten hebben moeten varen in de mist. “Als we later terugkijken, zal blijken dat we vandaag fouten hebben gemaakt”, zei Mark Rutte, terecht.

Om die reden ben ik een beetje huiverig voor het verlangen naar de politieke afrekening, de groeiende roep om een parlementaire enquête. En toch denk ik dat die wel moet plaatsvinden. Een zo grote crisis als deze vraagt om een doorwrochte evaluatie, waarbij juist ook de politieke afwegingen aan bod moeten komen; uiteindelijk berust daar de verantwoordelijkheid, niet bij de deskundigen van het Outbreak Management Team. En er is in elk geval één kwestie die, zo vermoed ik, niet zal zijn opgelost met een beroep op dichte mist.

Verpleeghuizen smeekten erom 

Want het was niet onbekend of onzeker wat er in de verpleeghuizen gebeurde. Daar bracht personeel, dat niet getest mocht worden, het virus binnen, waarna bewoners bij bosjes besmet raakten, ziek werden, het leven lieten. Had dat anders gekund? Het lijkt er wel op. Personeel had getest kunnen worden, meldde Trouw zaterdag, en verpleeghuizen smeekten daarom. Maar het ontbrak aan overzicht, want door marktwerking was een ‘wildgroei’ aan laboratoria ontstaan. Bovendien sloten de RIVM-richtlijnen het testen van verpleeghuismedewerkers uit, of zo werden de richtlijnen geïnterpreteerd. Maar het ergste was dit: ouderen legden het af, net als (verstandelijk) gehandicapten, in wat de ‘aandachtsconcurrentie’ wordt genoemd. Een woord om even bij stil te staan.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden