Opinie

Iedere IQ-test is cultuurgebonden

Thierry Baudet. Beeld ANP

Thierry Baudet wijst graag op de duidelijke IQ-verschillen tussen volkeren. Maar IQ-tests zijn helemaal niet geschikt om verschillen in intelligentie tussen volken of ‘rassen’ vast te stellen, aldus P.J.D. Drenth, emeritus hoogleraar psychologie.

We hoorden onlangs Thierry Baudet, partijleider van FvD, stellen dat er duidelijke IQ-verschillen tussen volken bestaan. Hij zegt niet te willen discrimineren, maar alleen ‘resultaten van wetenschappelijke onderzoek’ te willen presenteren. De vraag is dan wel: waarom brengt hij deze ‘wetenschappelijke resultaten’ naar voren? Men kan zich moeilijk aan de indruk onttrekken dat dit is om aan te geven dat bepaalde ‘volken’ (en dan met name inwoners van Afrikaanse en andere emigratielanden) als inferieur, want minder intelligent, kunnen worden bestempeld.

Daarbij maakt hij vervolgens een klassieke fout. Intelligentieverschillen kun je niet vaststellen zonder die intelligentie te meten. En voorlopig hebben we daarvoor niets beters dan intelligentietests. Maar het probleem bij deze intelligentietests is dat ze nooit de ‘aangeboren, genetische’ component van intelligentie kunnen meten. Ze meten altijd ook datgene wat door (op)voeding, culturele beïnvloeding en scholing van deze aangeboren component geworden is. In feite mikken testontwikkelaars ook op dit laatste bij de keuze van de testopgaven en de aard van de vragen. Tests zijn dus altijd cultuurgebonden. Er is natuurlijk wel enige variatie in cultuurafhankelijkheid. Als bijvoorbeeld verbale opgaven en twee-dimensionele figuren tot een minimum zijn teruggebracht, zullen dergelijke tests wel minder cultuurgebonden zijn dan tests waarin op bijvoorbeeld taalinzicht, numerieke vaardigheden en schoolkennis een beroep wordt gedaan. Maar toch, echt cultuurvrije tests bestaan niet.

'Westerse bias'

Nu is de psychologie historisch gezien een product van de westerse samenleving. Bestaande intelligentietests, waarmee die ‘verschillen tussen volken’ worden gemeten, zullen dus ook altijd een ‘westerse bias’ in zich bergen. Op een intelligentietest die zou meten hoe je giftige van niet-giftige slangen, bessen of vruchten kunt onderscheiden of hoe je zonder medicijnen malaria kunt voorkomen of genezen, zouden vele Afrikaanse proefpersonen zich als superieur kwalificeren.

Gemeten IQ is een cultuurbepaald begrip en zoals het thans gangbaar is een westers begrip. Zeer nuttig omdat het tal van latere prestaties in de westerse maatschappij goed kan voorspellen, maar niet geschikt om verschillen in intelligentie tussen ‘volken’ of, nog erger, ‘rassen’, vast te stellen. Dat laatste leidt ten onrechte tot diskwalificatie van bepaalde, meestal niet-westerse, groeperingen, en dat weer tot discriminatie.

Lees ook:

De voorman van Forum voor Democratie, Thierry Baudet, doet aangifte tegen minister Kajsa Ollongren (D66) van binnenlandse zaken, die zijn partij in een lezing betichtte van het betrekken van ras in het politieke debat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden