OpinieMensenhandel

Hulp is nodig voor alle slachtoffers van mensenhandel

Zorg dat ook slachtoffers die geen aangifte durven doen van seksuele uitbuiting, toegang hebben tot zorg, bepleit Don Ceder, fractievoorzitter van de ChristenUnie in Amsterdam.

Slachtoffers van seksuele uitbuiting kunnen nu pas terecht voor hulp bij de gemeente en andere overheidsinstanties, als ze aangifte gedaan hebben bij de politie. Vooral voor ongedocumenteerden is dat problematisch.

Er is in 2018 en 2019 een landelijke pilot uitgevoerd om te onderzoeken of er ruimte kan komen in het beleid om hun toch toegang te bieden tot hulp zonder dat zij aangifte hoeven te doen. De pilot hield in dat een groep experts bij deelnemers vaststelde of zij al dan niet slachtoffer zijn. Dit gebeurde aan de hand van een onafhankelijke en multidisciplinaire beoordeling door een subcommissie van deskundigen. De pilot is helaas niet doorgezet, voornamelijk vanwege financiële redenen.

Het is belangrijk dat het slachtoffer zichzelf herkent als slachtoffer

Een van de knelpunten is dat gemeentelijke hulp niet beschikbaar is voor mensen van wie niet is vastgesteld dat ze inderdaad slachtoffer zijn. Het probleem bij ongedocumenteerden is dat zij vaak niet bereid zijn om aangifte te doen. Allereerst is belangrijk dat het slachtoffer zichzelf herkent als slachtoffer. Wanneer het slachtoffer zichzelf niet ziet als slachtoffer, kan het de gebeurtenis niet als misdrijf zien. Als dat zo is, door bijvoorbeeld van jongs af aan al gewend te zijn aan geweld en uitbuiting, zal een slachtoffer hiervan ook geen aangifte doen.

Wanneer een slachtoffer zichzelf wel als zodanig ziet, is de emotionele reactie belangrijk bij de keuze om wel of geen aangifte te doen. Angst speelt hierin een grote rol. Bij ongedocumenteerde slachtoffers is er veelal sprake van angst om aangifte te doen, omdat de strafrechtelijke procedure gekoppeld is aan een eventuele verblijfsstatus. Zo vrezen zij om uitgezet te worden.

Ook blijkt uit gesprekken met hulpverleners dat in Amsterdam de angst voor een voodoovloek een rol speelt bij een aanzienlijke groep slachtoffers, met name vrouwen uit West-Afrika. En daarnaast is er de angst voor represailles van de uitbuiter. In veel gevallen is er ook nog eens een afhankelijkheidsrelatie met diegene.

Tot slot speelt er ook wantrouwen jegens de politie. Dit kan bijvoorbeeld voortkomen uit negatieve ervaringen met de politie in het verleden, angst om in vreemdelingendetentie te komen of het vermoeden dat de politie corrupt is. Wanneer we beleid gaan maken om ongedocumenteerde slachtoffers van mensenhandel te helpen, moeten we dus hier rekening mee houden en ook hen ondersteunen voor wie aangifte doen een reële drempel is.

Er is nog veel ruimte voor beleidsverbeteringen

Een verdiepende blik op de mensenhandelproblematiek in Amsterdam laat zien dat er met name voor ongedocumenteerde slachtoffers van seksuele uitbuiting nog veel ruimte is voor beleidsverbeteringen. De situatie waar veel slachtoffers van mensenhandel zich in begeven, vooral vrouwen, maakt dat er tevens urgentie is geboden om naar een aantal knelpunten te kijken.

Slachtoffers zouden makkelijker terecht moeten kunnen bij de gemeente en andere overheidsinstanties zonder eerst aangifte te doen bij de politie.

Er wordt al heel wat gedaan, als het om het bestrijden van mensenhandel gaat, maar we zijn er nog niet. Deze knelpunten aanpakken zal juist de meest kwetsbare groep helpen. Daarom moeten we pleiten voor een goed beleid dat overzichtelijk is en waarbij hulpverleners makkelijk kunnen aanhaken. Daarbij moet slachtofferschap losgekoppeld worden van het doen van aangifte en moeten gemeenten ervoor zorgen dat mensen dan alsnog terechtkunnen bij gemeentelijke voorzieningen zoals opvang en begeleiding. Zodat iedereen die vastzit in mensenhandel een kans krijgt om bevrijd te worden, met of zonder documenten.

Lees ook:

Meld zoveel mogelijk slachtoffers om mensenhandel te bestrijden

Opsporing van uitbuiting kan actiever. En organisaties moeten hun terughoudendheid bij het melden van slachtoffers laten varen. De privacywetgeving is geen belemmering, integendeel, benadrukt directeur-bestuurder Ina Hut van CoMensha, het landelijk coördinatiecentrum tegen mensenhandel.

ChristenUnie: Sluit alle ramen op de Wallen

Don Ceder (29), het jongste raadslid van Amsterdam, komt op voor de meest kwetsbare prostituees in de stad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden