Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hulp bij zelfdoding moet niet langer strafbaar zijn

Opinie

Bert Keizer

Bert Keizer © Trouw
Column

In 2008 bereidde Albert Heringa, toen 67 jaar oud, een dodelijk papje voor zijn 99-jarige stiefmoeder omdat zij een einde aan haar leven wenste. Heringa had de benodigde medicatie aangeschaft, de pillen fijngestampt en in de yoghurt gedaan. Toen zij eenmaal sliep verliet hij haar. De volgende dag werd de dood door de huisarts vastgesteld en het overlijden werd als een natuurlijke dood aangegeven. 

In 2010 kwam dit aan het licht in een documentaire op de televisie. We zagen de hoogbejaarde vrouw het schaaltje met de dodelijke middelen voor de camera opeten. Er volgde een rechtszaak. Ik ga tientallen bladzijden juridische argumentatie heel kort opsommen. In 2013 oordeelde de rechter in Zutphen dat Heringa geen beroep kon doen op overmacht, maar legde hem geen straf op. In 2015 vond de rechter in Arnhem dat Heringa voor deze ene keer wel een beroep mocht doen op overmacht (een beroep dat de arts altijd doet bij euthanasie) en dus werd hij vrijgesproken. Vervolgens besloot de Hoge Raad dit vonnis te vernietigen en werd de rechtbank in Den Bosch aangewezen om de zaak opnieuw te beoordelen.

Lees verder na de advertentie

Het vonnis dat Heringa dit keer kreeg te horen was zwaarder dan de eis. Nou ja, bij wijze van spreken, want in welke zin van het woord 'zwaar' is zes maanden voorwaardelijk zwaarder dan drie maanden? Doet denken aan het broodzaakgrapje waarin de klant om een broodje zonder kaas vraagt. Kaas is op. Vraagt de serveerster, mag het ook zonder ham?

De euthanasiewet zal ineen zijgen, met een diepe zucht

'Voorwaardelijk' vond ik wel grappig, want dat betekent dat Heringa de gevangenis in gaat als hij weer een stiefmoeder zou helpen bij haar levensbeëindiging. Ik meen echter te mogen constateren dat de stiefmoeders rond Heringa nu op zijn en dat de kans op recidive derhalve nul is. Heringa voelde zich in Den Bosch kil behandeld. Naar ik hoor van aanwezigen stond er niemand op toen de rechters de zaal verlieten.

Hulp bij zelfdoding is verboden in Nederland en deze rechtsgang toont aan dat we worstelen met dit wetsartikel, het brengt ons in verlegenheid. Ik denk dat de meeste mensen vinden dat Albert Heringa geen misdaad beging. Dat hij voor iets dat we niet misdadig vinden eerst niet echt, vervolgens helemaal niet, maar nu dan toch weer een beetje veroordeeld wordt, leidt tot ernstige twijfel aan de zin van dit wetsartikel.

Laat Heringa het maar voelen!

Rechters zitten kennelijk ook met dit gevoel dat Heringa geen misdadiger is. Nou, behalve die Bossche rechters dan. Waarom zijn die zo streng? Ik ben onvoldoende thuis in juridische kringen maar verneem uit niet al te paranoïde bron dat men daar zorgen heeft over de Coöperatie Laatste Wil, die hun leden onder strikte voorwaarden een goedwerkend zelfdodingmiddel willen verstrekken. Het Hof in Den Bosch zou bekend zijn om haar conservatieve signatuur en de Hoge Raad heeft de zaak met opzet daarnaartoe verwezen onder het motto: laat Heringa het maar voelen! Waarmee ze de Coöperatie Laatste Wil even laten zien wat hen te wachten staat als ze doorgaan.

Procedureel zullen ze gelijk hebben, maar moreel? Er klinkt enige nijd door in het vonnis als ze Heringa verwijten dat hij zijn dan bewusteloze stiefmoeder alleen liet 'om te gaan slapen'. Dat vind ik onder de gordel. Alsof hij het niet zou kunnen opbrengen om bij haar te blijven in haar benauwdste uren. De vrouw was in diepe slaap door de medicatie en had niets aan zijn gezelschap. Hij verliet haar om geen argwaan te wekken in het verzorgingshuis. Men zou misschien getracht hebben om toch nog tussenbeide te komen. Dat hij ging slapen lijkt mij erg onwaarschijnlijk.

Overigens denken insiders niet dat het na dit vonnis extra lastig wordt om enige hulp te bieden bij zelfdoding. Het voorlichten over de benodigde medicatie mag in ieder geval wel. Het aanschaffen is al iets lastiger. Het klaarmaken van het papje door de pillen fijn te stampen mag echt niet.

Maar wat ik eigenlijk wilde zeggen: hulp bij zelfdoding moet niet langer strafbaar zijn. Dan hoeven rechters zich niet in allerlei bochten te wringen. Ja, dan zal de euthanasiewet ineen zijgen, met een diepe zucht. Het hele toetsingscircus kan dan ook op groot verlof. En veel doodswensers zullen zich ook dan nog altijd liever door een arts willen laten helpen.

Lees ook:

Als de rechter de straf heeft uitgesproken, kijkt Albert Heringa even naar zijn advocaat Willem Anker. “Nou”, zegt hij, en pakt zijn oranje rugzak die naast hem op de grond ligt. De volle zaal reageert ontzet. Iemand met een vlaggetje ‘Ik steun Heringa’ zegt: “Sodeknetter.”

Deel dit artikel

De euthanasiewet zal ineen zijgen, met een diepe zucht