Beeld Trouw

Column Stevo Akkerman

Huh? Sinds wanneer bestaat er verband tussen homohuwelijk en opwarming van de aarde?

U en ik zijn onafhankelijke denkers, laten we dat direct met elkaar afspreken, maar hoe jammer is het dat de rest van de samenleving in de ban is geraakt van het dwingende groepsdenken. Het viel me zaterdag weer op bij het lezen van de krant.

Eerst waren daar de feministen van het eerste uur, die terugkeken op hun Dolle Mina-tijd. Vrijgevochten vrouwen op leeftijd, in gesprek met feministen van nu. Sociale geschiedenis in dialoogvorm was het, heel interessant. Maar ik kreeg het wel een beetje benauwd toen de vrouwenstrijd een totaalpakket bleek te zijn; ‘alle structuren’ moesten op de schop, van ouderwetse toestanden als ‘gemeenteraden en het parlement’, tot aan ‘de vrije markt en het liberalisme’. Nu valt op die zaken natuurlijk kritiek te leveren, maar je zal een lesbienne zijn die voor de VVD in de gemeenteraad zit, gelooft in vrouwenrechten, maar ook in de zegeningen van de markt. Mag je dan geen feminist heten?

‘Soms schuiven andere meningen eerst’

Vervolgens stuitte ik op een stuk onder de titel ‘Hoe klimaatsceptici wél te overtuigen zijn’. Als feitelijke informatie mensen niet van gedachten doet veranderen, hoe krijg je ze dan zover dat ze accepteren dat het klimaat wel degelijk op gevaarlijke wijze verandert? Geologe Karen Kirk ontdekte dat het ook hier gaat om een totaalpakket: als mensen zich ‘bekeren’, dan is dat niet omdat ze opeens gegrepen worden door de klimaatwetenschap, maar omdat er veel meer kantelt. “Soms gaan eerst andere meningen schuiven, bijvoorbeeld over het homohuwelijk, of de kijk op religie.”

Huh? Sinds wanneer bestaat er verband tussen het homohuwelijk en de opwarming van de aarde? Nee, dat verband is er niet, maar opvattingen komen wel in groepsverpakking. Hoe wij de feiten zien, staat niet los van de gemeenschappen waar we deel van uitmaken. Wat overigens ook betekent dat mensen juist klimaat-sceptisch kunnen worden door van groep te veranderen. Een groepsverband knoopt overtuigingen aan elkaar vast die op zich niets met elkaar te maken hebben – ik leerde dat al in de orthodoxe zuil waarin ik opgroeide: dat we allemaal in God geloofden, betekende op de een of andere manier ook dat we allemaal voor kernwapens waren. Raadselachtig was dat.

Atheïst die pleit voor zondagsrust

Inmiddels begrijp ik wel dat niemand het copyright heeft op zijn eigen ideeën. Ook als we geen deel uitmaken van een gesloten groep, worden we nog altijd bepaald door de tijd en plaats waarin we leven, ons wereldbeeld staat daar niet los van, net zomin als onze contacten en onze informatiebronnen. En ik realiseer me dat de dappere eenling weliswaar dapper is, maar daarom nog geen gelijk hoeft te hebben – dat zou omgekeerd groepsdenken zijn. Desondanks blijf ik een zwak hebben voor wie af en toe de andere kant opzwemt dan de rest, de feminist die tegen abortus is, de boer die van de stad houdt, de atheïst die pleit voor zondagsrust, de klimaat-sceptische GroenLinkser, de miljonair die op de SP stemt, de conservatieve republikein, de progressieve monarchist, onafhankelijke denkers zoals u en ik.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden