null

OpinieWoningbouw

Houd de Hollandse vergezichten intact

Beeld Trouw

Groen gebied als locatie voor grootschalige woningbouw? Dan dreigt ons karakteristieke Hollandse ­landschap verloren te gaan, waarschuwt Tania Heimans, historica, schrijfster en burgerraadslid in de Hoeksche Waard.

Om één miljoen woningen te realiseren adviseert het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) om veel meer in groene gebieden te bouwen. Het wijst de Hoeksche Waard aan als grootschalige woningbouwlocatie. Natuurlijk, ik kan me voorstellen dat mensen hier willen wonen. Zo hemels als dit eiland is en zo dicht bij mijn geboortestad met zijn groot­stedelijke problemen. Net als Gerard Cox voel ik me nog Rotterdammer, maar wil voor geen goud meer weg. Of zoals hij het eens bezong:

Ik wil wonen waar nog ruimte is,
geen torenflats of niks.
Een land van melk en koeienstront, van slijk en paardenbiks.
Een plek waar het nog stil is,
haast onvindbaar op de kaart.
Maar ik heb het gevonden:
het is de Hoeksche Waard.

Hier heb je weids polderlandschap zoals je elders vaak alleen nog op schilderijen in musea ziet. Weilanden en akkers tot aan de horizon. Hoge Hollandse hemels. In de verte een oude molen. En schitterende ­natuurgebieden. Niet voor niets is de Hoeksche Waard een Nationaal Landschap. Als onderdeel van NLDelta kan het binnenkort ook het predicaat Nationaal Park krijgen ­omdat het net als vier andere Nederlandse gebieden aan de criteria van Unesco Werelderfgoed voldoet.

Verlengde Maasvlakte met een kerncentrale of vliegveld

Kan het EIB dit dan als grote ­woningbouwlocatie voorstellen? Helaas wel. De weinige bescherming die etiketten als Nationaal Park bieden, weekt de nieuwe Omgevingswet er met gemak af. Die enorme golf aan veranderingen die de gemeentes in 2022 vanuit het Rijk overspoelt, moet de weg vrijmaken om meer en sneller te bouwen. Dat klinkt met een woningtekort mooi. Maar de uitnodigingsplanologie van deze nieuwe wet levert ons landschap over aan de markt. Daar loopt het EIB op vooruit. Zoals de ganzen op de weilanden strijken projectontwikkelaars al in de Hoeksche Waard neer om de mooiste plekken uit te kiezen.

In het verleden wisten de trotse en strijdbare bewoners, samen met Vereniging Hoekschewaards Landschap, de meest wilde plannen tegen te houden. Het scheelde weinig of ons eiland was een verlengde Maasvlakte geweest, met woonwijken als de Bijlmermeer en een kerncentrale of vliegveld. De Omgevingswet zet bewoners echter buitenspel. Hiervoor waarschuwt Rob Wertheim, ­advocaat omgevingsrecht, al in Trouw: ‘Na de toeslagenaffaire komt de ­Omgevingswet, en de burgers zijn de dupe’ (Opinie, 26 januari). Eerder noemde Roeland van der Schaaf, wethouder in Groningen, de wet ­‘naïef’ omdat de ruimtelijke kwaliteit vogelvrij wordt verklaard en ­bewoners inspraak verwachten, maar niet krijgen.

Nationaal Park als marketingterm

Alleen Nieuw-Zeeland heeft ervaring met een allesomvattende ­Omgevingswet. Fred Kistenkas, ­associate professor omgevingsrecht aan de Wageningen Universiteit, voorziet eind 2020 in de Volkskrant dat ook hier waarden als natuur en biodiversiteit als eerste zullen sneuvelen. Nu is onze Omgevingswet tot juli 2022 uitgesteld. Nog even kunnen we op ons eiland van de vergezichten genieten. Tijdens de lockdown zijn we de natuur en ruimte extra gaan waarderen. In de verte de horizon kunnen zien, biedt nieuw perspectief.

Ik wil het nieuwe kabinet daarom uitnodigen om naar de Hoeksche Waard te komen en zich af te vragen of het wel wijs is om ons karakteristieke Hollandse landschap in de uitverkoop te doen. Hopelijk brengt dit het inzicht dat we het landschap in de Omgevingswet juist moeten ­beschermen voordat etiketten als Nationaal Park vooral marketingtermen in aanlokkelijke advertenties voor bouwkavels worden. Vaak zie je pas hoe waardevol iets is, als je het kwijt bent. Laat dat niet met ons Hollandse landschap gebeuren.

Lees ook:

Plannenmakers doen er een schep bovenop: er moeten nog eens 140.000 nieuwe woningen bij

Plannen genoeg voor nieuwbouwwoningen, schrijft minister Ollongren. Maar ze weet: niet elk plan wordt uitgevoerd.

Bouw al die nieuwe woningen toch vooral binnen de bestaande dorpen en de steden

De politieke bouwpaniek wekt ten onrechte de indruk dat Nederland vooral zo snel mogelijk weilanden vol moet zetten met rijtjeshuizen, schrijft architect Harvey Otten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden