null Beeld

OmbudsmanEdwin Kreulen

Hou mening en feit gescheiden, ook op sociale media

Bijstandsontvangers bestraft om futiliteiten. Via sociale media verzamelt de redactie bewijs: het moet anders. Maar moet de verslaggever hier ook zelf voor pleiten?

De kwestie

Eind vorig jaar wordt bekend dat een vrouw uit Wijdemeren 7000 euro bijstand moet terugbetalen omdat haar moeder haar boodschappen betaalde. Politici en de eigen commentator spreken in de krant van een doorgeschoten fraudejacht. Een kort bericht geeft in januari iets meer uitleg: volgens de ­gemeente betaalde de vrouw zo een auto en een motor ‘uit het duurdere segment’. De redactie blijft deze casus noemen zonder deze toevoeging, ook op 18 maart. In dit stuk wordt gemeld dat Amsterdam de regels voor bijverdienen naast een uitkering versoepelt en dat andere plaatsen mogelijk volgen. Ondertussen zijn meer voorbeelden genoemd van te strikte controle.

De economieredacteur die het stuk in maart schreef, plaatst op 19 april een serie berichten op Twitter. Hoewel op de zaak-Wijdemeren wel wat aan te merken was, doet het volgens hem aan de kern weinig af: bijstandsontvangers worden ‘soms keihard afgerekend’ en dit is ‘maar het topje van de ijsberg’. Dat gemeenten beleidsvrijheid hebben, heeft volgens hem het nadeel van ongelijke behandeling. Hij nodigt lezers uit voorbeelden te geven van ­zowel goede als te strikte praktijken. Hij besluit: “Het echte antwoord zal dus van de nieuwe Tweede Kamer en een nieuw kabinet moeten komen. Luisteren zij naar de roep vanuit diverse organisaties en gemeenten voor een ruimhartiger bijstand?”

Op de voorpagina afgelopen maandag meldt de redacteur dat de Vereniging Nederlandse Gemeenten het bijstandsregime te rigide vindt. Bestraffen van boodschappen aannemen geldt als voorbeeld. Gemeenten stellen dat de bijstand omhoog moet. De redacteur portretteert een bijstandsontvanger die door de regels zijn bijverdiensten verloor. Daags daarop constateert hij in een nieuwsartikel dat een herziene wet ‘essentieel lijkt’.

De standpunten

Lezers waarderen deze aandacht. Toch vindt een enkeling dat in het stuk over de zaak-Wijdemeren van 18 april ook de dure auto en motor hadden moeten staan: “Graag volledige informatie”.

De economieredacteur is pas kort in dienst bij Trouw. Hij vertelt dat hij de Twitterreeks begon na artikelen over gemeenten die in hun maag zaten met het strenge bijstandsbeleid. Er zijn ruim 350 gemeenten en hij probeerde een overzicht te krijgen. “Dat draadje leverde tientallen reacties op, vaak goed bruikbaar. Een deel verwerkte ik in het latere nieuwsbericht.” Hij stelt dat er op Twitter behoefte is aan nuance en dat de journalist die zich daarmee profileert, zijn netwerk kan vergroten. “Zeker wanneer het terrein nieuw is en je in coronatijd moeilijker mensen ontmoet.”

Dat hij op Twitter stelt dat de bal bij de rijksoverheid ligt, is volgens hem geen mening maar een feitelijke constatering. Zijn opmerking in de krant dat herziening van de wet nodig is, is een vaststelling na alle gesprekken. “Dat is niet meer omstreden. Wel had boven dat stuk moeten staan dat het een analyse was, geen nieuwsbericht.” Hij beaamt dat in zijn artikel over de Wijdemerencasus de nuancering van de motor en de auto had kunnen staan. “Hoewel dat vooral ging over gemeenten die de regels willen verzachten.”

Voor redactionele opinies heeft Trouw het hoofdredactioneel commentaar en in het schrijfboek staat bij een analyse als advies aan redacteuren: “Jouw mening doet er niet toe”. Onpartijdigheid en een streven naar objectiviteit worden genoemd in journalistieke codes.

Oordeel

Door mensen te informeren en enigszins prikkelend te bevragen breidde de economieredacteur via sociale media het beeld uit van de worsteling met de bijstandswet. Een aanzienlijk kortere route dan het benaderen van alle gemeenten. Die route leidde in het latere nieuwsbericht tot een heldere boodschap van gemeenten. Een werkwijze die de krant vaker kan toepassen.

Wel lopen soms de feiten, analyse en de mening van geïnterviewden en de redacteur door elkaar. Dat de landelijke politiek aan zet is en de wet grondig moet worden herzien, is een conclusie die lezers mogen trekken, daar kan de journalist beter niet zelf op hinten. Ook al vat het samen wat anderen stellen. Op sociale media is het wat losser discussiëren, maar staat een redacteur wel vermeld als Trouw-verslaggever. Nu lijkt zijn eigen mening bovendien terug te komen in de nieuwskolommen van de krant, waar onpartijdigheid belangrijk is. Daarop moet ook de (eind)redactie beter letten.

Edwin Kreulen schrijft wekelijks een column als ombudsman van Trouw. Eerdere afleveringen vindt u hier. Wilt u hem een kwestie voorleggen? Mail dan naar ombudsman@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden