Opinie Personeelstekort

Hoezo verwend? Wij, vrouwen, maken al meer uren in de zorg en het onderwijs, maar onbetaald

Zorg ervoor dat een fulltime baan ook echt een fulltime baan is en geen papieren werkelijkheid of een fors risico op een burn-out. Dan pas wordt werken in de zorg en het onderwijs aantrekkelijker, stelt Elisa Kupers, universitair docent aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Nu de personeelstekorten in de zorg en vooral het onderwijs steeds meer toenemen, buitelt men ook over elkaar heen met mogelijke oplossingen. Een mogelijkheid die we de laatste tijd vanuit verschillende hoeken horen, laatst nog geopperd door Jacques Giesbertz en Aad van Loenen (Opinie, 14 november), lijkt even simpel als doeltreffend.

In het onderwijs en de zorg is parttime werken de standaard. Onderzoeksbureau McKinsey rekende behulpzaam voor dat als alle docenten in Nederland gemiddeld 34 minuten langer werken per week, het personeelstekort in het onderwijs al van tafel is. Bovendien wordt al jaren schande gesproken van de typisch Nederlandse gewoonte om als vrouw parttime te werken.

Verwende prinsessen

De Nederlandse vrouw wordt als een ‘verwende prinses’ of ‘balanstrutje’ gezien, die liever een paar dagen in de week vrijhoudt voor de kinderen, yoga en me-time dan dat ze serieus carrière maakt. Bovendien zijn er grote zorgen over het aantal vrouwen dat niet economisch zelfstandig is (SCP 2018).

Het onderwijs en de zorg zijn typische vrouwensectoren dus als fulltime werken daar (weer) de norm wordt, slaan we twee vliegen in een klap. Toch?

Wat in deze discussie echter volledig over het hoofd wordt gezien, is dat parttime werken niet slechts een ‘verworven luxe’ van de werknemer is, maar net zo goed een verworven luxe van de werkgever om personeel geleidelijk steeds minder te gaan betalen voor hetzelfde werk. De werkgever bepaalt immers wat er in die ‘parttime baan’ gedaan moet worden.

Neem bijvoorbeeld het onderwijs. Uit een internationale vergelijking van de Oeso (2018) blijkt dat Nederlandse docenten veel meer uren lesgeven dan gemiddeld. Wat in het Nederlandse onderwijs ‘parttime’ heet, is in Frankrijk of Finland gewoon een fulltime baan. Het is in het voortgezet onderwijs bovendien geen uitzondering dat die parttime uren zo ongelukkig geroosterd worden dat docenten gewoon van maandag tot en met vrijdag op school aanwezig dienen te zijn; ze krijgen daarvoor alleen 70 of 80 procent salaris.

Fictieve werkelijkheid

In de zorg is fulltime werken in sommige beroepen al helemaal een fictieve werkelijkheid geworden. Omdat kraamverzorgenden bijvoorbeeld voor een gedeelte van hun werk niet betaald krijgen (Trouw, 13 maart 2019) is het feitelijk onmogelijk geworden om fulltime te werken. Kraamverzorgenden (m/v, maar haast uitsluitend vrouwen) werken op papier dus allemaal in deeltijd (en verdienen daarmee minder dan het minimumloon), terwijl ze dag en nacht (meer dan) fulltime inzetbaar zijn voor de werkgever. Verwende prinsessen zul je in de kraamzorg in ieder geval niet vinden.

Ook niet in het onderwijs, blijkend uit de woorden van voormalig ICT-directeur Paul Baan die zich om liet scholen tot leraar en over zijn ervaring in het onderwijs in Het Financieele Dagblad (22 november) zei: “Ik heb nog nooit zo veel uur gewerkt, mijn kinderen zo weinig gezien en zo weinig betaald gekregen”. Het mag geen verrassing heten dat hij het al snel voor gezien hield als docent, net als zovelen die in de eerste vijf jaar van hun loopbaan stoppen.

Kortom, die ‘eenvoudige oplossing’ van de heren Giesbertz, Van Loenen, en McKinsey kan eenvoudigweg de prullenbak in. Kom in plaats daarvan met een plan voor humaan en realistisch personeelsbeleid waarin een fulltime baan ook echt een fulltime baan is en geen papieren werkelijkheid of een fors risico op een burn-out. Daarmee maak je werken in het onderwijs en de zorg voor mannen én vrouwen aantrekkelijker.

Lees ook:

Moeders die in deeltijd werken, werken dubbel én worden dubbel belast

Dat vrouwen ‘gratis’ zorgen voor kinderen en ouders, vertroebelt de discussie over deeltijd, meent Jan Atze Nicolai, deskundige gendergelijkheid en bestuurslid van de Open Academy of Caring Economics.

Iedereen fulltime aan het werk en het lerarentekort is opgelost

Parttime werken is verworden tot een verworven recht, vinden Jacques Giesbertz, oprichter van Stadouders.nl, en Aad van Loenen, oud-onderwijsdirecteur. Laat docenten in het basisonderwijs fulltime werken en het lerarentekort lost op als sneeuw voor de zon.

 Kraamverzorgster Astrid van Schaick houdt 25 euro over voor de boodschappen

Minister Bruins krijgt 5000 handtekeningen uit handen van de FNV. Zij willen een hoger loon voor kraamverzorgenden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden