Column

Hoeveel achteloosheid kan de democratie verdragen?

null Beeld ANP
Beeld ANP

Columnist Stevo Akkerman schrok van de brief die Mark Rutte schreef aan 'alle Nederlanders' en waarin hij mensen van buiten Nederland vermaand. "Alsof er in eigen gelederen geen lieden zijn die alles willen ontmantelen wat Nederland zo'n 'ontzettend gaaf land' maakt."

Stevo Akkerman

Mark Rutte schijnt een ongewoon aardige vent te zijn, bescheiden bovendien, met zijn oude Saab en zijn eenvoudige bovenwoning; een man met het hart op de juiste plaats, die als premier niet te beroerd is om één keer per week voor de klas te staan op een vmbo-school, waar hij les geeft aan kinderen van vluchtelingen.

In een interview met deze krant zei hij onlangs dat hij wat meer moraal in zijn optreden ging brengen, vanuit 'het geloof en mijn opvoeding'. We moesten daarbij denken aan 'verantwoordelijkheid, verdraagzaamheid, omzien naar elkaar'.

Juist daarom ben ik zo geschrokken van zijn brief aan 'alle Nederlanders'. Rutte spreekt over types 'die bereid zijn alles waar we als Nederland zo hard voor hebben gewerkt, omver te gooien', en wijst dan louter naar mensen die van buiten onze grenzen komen. 'Doe normaal of ga weg', roept hij. Dat komt in de buurt van ophitsing, het doet geen recht aan de migranten die gewoon deel uitmaken van onze samenleving en het onttrekt het zicht aan wat zich onder liberale leiding voltrekt.

Alsof er in eigen gelederen geen lieden zijn die alles willen ontmantelen wat Nederland zo'n 'ontzettend gaaf land' maakt. Rutte's brief was nog maar net verschenen of daar barstte het schandaal rond de Teeven-deal weer open. De VVD-kanonnen Rutte, Opstelten, Van der Steur en Teeven blijken het parlement - niet onbelangrijk om een land fatsoenlijk te houden - een rad voor de ogen te hebben gedraaid, dan wel te hebben bedrogen. Tot zover hun 'verantwoordelijkheid' voor de democratie. Teeven ging bovendien zo ver een D66-medewerker toe te voegen dat hij 'spijt zou krijgen van de dag waarop hij geboren was'. Ziedaar de 'verdraagzaamheid'.

Het echte probleem

Hoeveel achteloosheid kan de democratie verdragen? Hoeveel meer wantrouwen moet er gezaaid worden voordat de kiezers ook hier bezwijken voor het autocratische alternatief? In Den Haag houden de heren elkaar de hand boven het hoofd, en intussen wordt van de burgers zelfredzaamheid geëist die ze onmogelijk waar kunnen maken - denk aan de flexwerkers en zzp'ers, overgeleverd aan de luimen van de markt, aan de ingestorte sociale woningbouw, aan de nevenschade van de decentralisatie in de zorg. "Mensen worden teruggeworpen op zichzelf", zei de voorzitter van GGZ-Friesland in Trouw. Daar ga je met je 'omzien naar elkaar'.

Het lijken opzichzelfstaande voorbeelden, maar er is een gemeenschappelijke noemer: de regering, aangevoerd door de VVD, kiepert de problemen over de schutting en als de sfeer in het land dan ongezellig wordt, zijn er altijd de buitenlanders als bliksemafleider. Ze komen hier voor ooglidcorrecties en borstvergrotingen, beweerde VVD-fractieleider Halbe Zijlstra over vluchtelingen. Ik zeg niet dat er geen problemen bestaan bij de integratie van nieuwkomers, maar deze houding - die ook spreekt uit Rutte's brief - zal zeker niet helpen. Investeer dan liever in een goed inburgeringsprogramma. Maar wat blijkt? Ook dat is kapot geprivatiseerd. Keigaaf land.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden