Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hoe red je de journalistiek? Laat zien hoe nieuws wordt gemanipuleerd

Opinie

Leonie Breebaart

Leonie Breebaart © Maartje Geels
Column

Hoe moet het verder met Trouw - of misschien wel met de hele kwaliteitsjournalistiek? Over die vraag heb ik deze week maar weer eens nagedacht - want ik moest donderdag een praatje houden over verleden en toekomst van Trouw

En om maar meteen met de toekomst te beginnen: die ligt in de digitale omgeving, dat lijkt me duidelijk. Jongeren lezen de krant amper meer, en zeker niet van papier. Ook deze krant zal zoals dat heet ‘een transitie naar online’ moeten maken’. Maar hoe?

Lees verder na de advertentie

Wat mijzelf betreft: de korte tijd dat ik gestationeerd was bij de onlineredactie heb ik zoveel verkeerde knoppen ingedrukt, dat ze me daar nooit meer terug willen. Maar belangrijker is natuurlijk de vraag wat de krant kan betekenen in een toekomst die trouwens allang is begonnen en waarin iedereen met een telefoon zijn eigen nieuws bij elkaar kan googelen en de wereld in sturen - ook mensen en partijen die uit zijn op polarisatie, zoals uit de recente waarschuwingen van de AIVD maar weer eens bleek.

Reden tot optimisme

Geen paniek, zou je kunnen zeggen. Dat journalisten het monopolie op nieuws maken kwijt zijn, betekent niet automatisch dat ze hun gezag verliezen. Kijk maar eens waar onze onderzoeksjournalistiek nog altijd toe in staat is. De Panama-Papers, de scoop over steun aan dubieuze Syrische rebellen, daarmee dwingt de krant nog altijd respect af. Dat is reden tot optimisme.

Vorig jaar sprak ik zo’n optimist, de Amsterdamse hoogleraar Huub Dijstelbloem. Eventuele zorgen over onlinejournalistiek deden de politiek filosoof denken aan de zorgen van intellectuelen toen in de jaren twintig de radio-amateur opkwam. Ineens kon elke idioot zomaar van alles de ether ingooien! Dat kon niet goed gaan! Zulk alarmisme bespeurde Dijstelbloem ook in de angst dat de burger het monopolie op nieuwsmaken van de journalist afpakt.

De krant? Dat is ook maar een mening

Ik ben minder optimistisch. Anti-democraten van de jaren twintig zagen in de explosie aan nieuwe bladen en radioamateurs uit die tijd toch ook een mooie aanleiding ‘de media’ neer te zetten als onbetrouwbaar, niet zelden door zelf nepnieuws en halve waarheden te verspreiden.

Dat zien we vandaag ook gebeuren. Amerikaanse en Europese populisten benutten de mogelijkheden van internet om de media in diskrediet te brengen. Waardoor hun volgers überhaupt geen kritiek op hun halve waarheden meer onder ogen krijgen. De krant? Die verkondigt ‘ook maar een mening’.

Ruiterlijk toegeven

Hoe valt gezag terug te winnen? De beste strategie lijkt me om nepnieuws en halve waarheden die in de online-omgeving circuleren sneller te pareren: we kunnen wat daar gebeurt niet domweg negeren.

Laat zien hoe framing werkt en laat zien hoe hóe nieuws wordt gemanipuleerd en vervormd. Niet dat de krant geen fouten maakt; laat ze die vaker ruiterlijk toegeven. Maar er is een verschil tussen het bewust verspreiden van propaganda, leugens en halve waarheden en het horunalistieke streven de werkelijkheid zo objectief mogelijk in beeld te brengen.

Wat is daar nou erg aan? Leonie Breebaart onderzoekt in haar columns de actualiteit op filosofische wijze. Lees ze allemaal hier terug. 

Deel dit artikel

De krant? Dat is ook maar een mening