Column Stevo Akkerman

Hoe kon Trump weten dat er dingen zijn waarvan de waarde niet in geld is uit te drukken?

Dat Donald Trump dacht er gewoon een land bij te kunnen kopen, zegt natuurlijk alles over zijn beperkte wereldbeeld. Maar laten we eerlijk zijn: het misverstand dat alles voor geld verkrijgbaar is, komt niet uit de lucht vallen en vooral voor een Amerikaan is het nog niet zo gemakkelijk om er weerstand aan te bieden. Dit is het land waar zelfs de plekken in de rij voor vergaderingen van de volksvertegenwoordiging worden verhandeld. Lobbyisten betalen daklozen om te wachten tot de deuren van het Congres opengaan en nemen dan snel hun plaats in; een goede deal voor beide partijen. Maar of het ook een goede deal is voor de democratie, is een andere kwestie.

Dit voorbeeld is afkomstig uit het boek ‘Niet alles is te koop’ van de Amerikaanse filosoof Michael Sandel, die laat zien dat in de Verenigde Staten wel degelijk zo’n beetje alles te koop is. Reclame op politiewagens. Levensverzekeringpolissen van mensen die ongeneeslijk ziek zijn geworden. Minder akelige gevangeniscellen à 127 dollar. Een rem op de voortplanting van drugsverslaafden: een ngo biedt 300 dollar als ze zich laten steriliseren. Allemaal gevallen die op zijn minst een ongemakkelijk gevoel oproepen. Omdat er iets verloren gaat dat niet in geld is uit te drukken: lichamelijke integriteit, gelijkheid voor de wet, onpartijdigheid van de overheid. Zoals je seks kunt kopen, maar liefde niet, zo zijn er meer onstoffelijke zaken die beschadigd raken als je er een creditcard op loslaat.

Onzedelijk voorstel

Blijkbaar is de soevereiniteit van een land ook zoiets, want de reacties op het onzedelijke voorstel van Trump waren instinctief honend – hier blijf je vanaf. Best mogelijk dat in vroegere eeuwen de soevereiniteit van een land berustte bij de vorst, maar het is alweer een tijdje geleden dat dat is overgegaan naar het volk. Alleen dictators kunnen nog met nationaal grondgebied omgaan alsof het deel uitmaakt van hun persoonlijke vastgoedportefeuille, en zelfs zij moeten uitkijken: voor je het weet heb je een volksopstand aan je broek hangen.

Maar nogmaals, het is niet verwonderlijk dat Trump zich verslikte in Groenland. Hoe kon hij weten dat er dingen bestaan waarvan de waarde niet in geld is uit te drukken? Zelfs de democratie, met als uitgangspunt dat de overtuiging van de een niet zwaarder telt dan die van de ander, is in Amerika een kwestie van marketing geworden. Politieke ideeën zijn welkom, maar zonder campagnegeld kom je nergens.

Nu is het misschien naïef om een systeem te willen waarin alleen argumenten ertoe doen en niet dollars of euro’s, maar toch hoop ik dat we daar in Europa iets van overeind kunnen houden.

Het zal dan niet alleen zaak zijn te waken voor Amerikaanse toestanden, maar ook voor Russische. Ik wil de invloed van het nepnieuws dat Moskou op ons afvuurt niet overdrijven, maar ik schrok toch wel van een recent artikel in The New York Times over de Russische betrokkenheid bij de opkomst van extreem-rechts in Zweden. Ook roebels kunnen worden gebruikt als wapen tegen onze waarden. 

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden