Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hoe komt deze titel zo kort?

Opinie

Peter-Arno Coppen

© anp
Taal

Taal is vaak onvoorstelbaar efficiënt. En dan bedoel ik niet eens dat er achter sommige woorden hele werelden van betekenis kunnen schuilgaan. 

Het gaat mij nu even over de wirwar van betekenisverbanden die er zelfs in een kort zinnetje kan zitten. Neem een geval als 'Hoe kom jij zo rijk?'. Dit is een vrij kort zinnetje, waar allerlei verbanden in zitten, die de gemiddelde taalgebruiker niet eens bewust registreert. 

Lees verder na de advertentie
Jouw rijkdom is verrassend, of meer precies: de omvang ('zo') van jouw rijkdom verbaast de spreker

Om te beginnen is er het zogeheten predicatieve betekenisverband 'jij bent rijk'. Dat staat niet letterlijk in die zin, maar het volgt er wel uit. Je kunt alleen iemand vragen 'Hoe kom jij zo rijk?' als die persoon inderdaad volgens jou rijk is. Je kunt het mis hebben of je kunt het ironisch bedoelen, maar de betekenis 'jij bent rijk' zit in de zin opgesloten.

Nergens naartoe

Verder zit er een 'beginbetekenis' in de zin: het gaat om het begin van die rijkdom, of de ontwikkeling daarnaartoe. Ten slotte heeft de zin ook een modale betekenis: jouw rijkdom is verrassend, of meer precies: de omvang ('zo') van jouw rijkdom verbaast de spreker.

Minstens zo interessant is de betekenis die er niet in de zin zit. Hoewel 'jij' het onderwerp is van 'komt', volgt er niet uit de zin dat jij op weg bent ergens naartoe; de betekenis 'jij komt' zit niet in de zin.

Dat komt omdat het hier eigenlijk om het onpersoonlijke 'komen' gaat. In feite luidt de zin 'Hoe komt het dat jij zo rijk bent?' maar de taal biedt ons de mogelijkheid om die samengestelde zin eenvoudiger te maken, door 'jij' op de plaats van 'het' te zetten, en de hele bijzinsconstructie gewoon achterwege te laten. Lekker efficiënt zo.

Lees meer over grammaticale geschillen, etymologische enigma's en andere taaltwijfels, voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Een taaltip? Mail p.a.coppen@let.ru.nl


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel

Jouw rijkdom is verrassend, of meer precies: de omvang ('zo') van jouw rijkdom verbaast de spreker