Opinie Ethiek

Hoe kan iemand als Zuckerberg in vredesnaam zo rijk worden?

Laten we vooral vraagtekens zetten bij de manier waarop Mark Zuckerberg zo ontzettend rijk is kunnen worden, bepleit Christa Vogel, lezeres te Elst.

Naar aanleiding van de uitspraak van Facebook-baas Zuckerberg over zijn vermogen (“niemand verdient het om miljardair te zijn”) citeert Trouw de Groningse professor Boudewijn de Bruin. Die beweert dat mensen die zelf Facebook gebruiken niet moeten zeuren over het vermogen van Zuckerberg: “Hij had een goed idee, zette een bedrijf op en dat bleek populair. Iedereen die Facebook gebruikt draagt bij aan zijn rijkdom”.

Ik geloof mijn ogen niet. Is hier echt een financieel ethicus aan het woord?

Even terug naar de economieles: wat was ook alweer de basisfunctie van geld? Een middel dat de handel in goederen en diensten soepeler maakt. Ik heb kippen, jij hebt Facebook en als ik jou nu geld geef in plaats van kippen, kun jij een auto kopen. Zoiets. Alleen gaat die vlieger hier niet op. Want we hebben het niet over gebruik waarvoor wordt betaald. We hebben het over een pervers systeem dat kapitalisme heet. Want hoe gaat dat in termen van ruilhandel echt?

Helemaal gratis

Ik heb kippen, Zuckerberg Facebook. Hij zegt: joh, hou die kippen lekker voor jezelf. Je mag mijn product helemaal gratis gebruiken. Het enige dat ik doe (maar dat zeg ik niet) is de data die mijn product stiekem verzamelt, verkopen aan de hoogste bieders. Multinationals en overheden die het wat minder nauw nemen met de privacy. Maar daar praten we niet over, beste Facebookgebruiker!

Ongemerkt verplaatst zich de handel van ‘mijn kippen voor zijn Facebook’ naar mijn leven in ruil voor zijn Facebook. En ja, dat is in de wereld van vandaag een slordige 70 miljard waard. De vraag is dus niet zozeer wat Zuckerberg voor nuttigs met zijn kapitaal zou moeten doen, maar: hoe kan iemand in vredesnaam zo rijk worden?

Een financieel ethicus die geen vragen stelt bij de manier waarop vermogen wordt verkregen, plaatst zich in mijn ogen op één lijn met wetenschappers die beweren dat slavernij tegenwoordig afkeurenswaardig is, maar binnen de toen geldende cultuur geen morele vragen hoeft op te roepen.

Om deze vergelijking door te trekken: de Mark Zuckerberg van de achttiende eeuw was als een succesvolle handelaar die een gat in de markt zag, namelijk het exploiteren van mensen en hun levens verkopen aan de hoogste bieder. Hij had een goed idee, hij zette een bedrijf op, het werd populair, hij werd rijk en de ethicus zegt tegen critici: wat klagen jullie nou?

Lees ook

Niemand verdient het miljardair te zijn, vindt Zuckerberg. Heeft hij een punt?

Mogen er miljardairs zijn? De op vier na rijkste man lijkt te denken van niet. De vraag is wat voor systeem we willen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden