null Beeld

ColumnBabah Tarawally

Hoe je van een iPhone digitale obesitas krijgt

Op 9 januari 2007, vier jaar voor zijn dood, lanceerde Steve Jobs de iPhone Apple Multi Touch. Een baanbrekende en revolutionaire uitvinding die de wereld voorgoed zou veranderen. Nu, tien jaar na zijn dood, wordt zijn uitvinding grotendeels gebruikt door burgers en tegelijkertijd misbruikt door autoritaire regimes en politici om tegenstanders te hinderen en de publieke opinie met leugens te beïnvloeden. Was dit wat Jobs op zijn sterfbed voorzag bij het uitspreken van zijn laatste woorden “Oh wow! Oh wow! Oh wow!”. Of wilde hij nog een leugendetector of factcheck-applicatie toevoegen aan zijn iPhone Apple Multi Touch voordat hij zijn laatste adem uitblies?

De iPhone was slechts vijf maanden oud toen mijn eerste dochter werd geboren. Nu, veertien jaar later, zijn zij en haar iPhone onafscheidelijk. Toen we haar de iPhone op haar tiende verjaardag gaven, vermoedden haar moeder en ik dat we haar een monster hadden aangereikt, alleen kenden we toen nog niet de daadwerkelijke dreiging. Haar argument voor een mobieltje was dat iedereen in haar klas er al één had en zij dus ook niet zonder kon. Dit argument, plus het voordeel dat ze ons in noodsituaties altijd zou kunnen bereiken, trok ons over de streep. Inmiddels merk ik dat het toestel een verlengstuk van haar arm is geworden. Hadden we haar tegen dit technologische monster kunnen beschermen? Hadden we niet ook “Oh wow! Oh wow! Oh wow!” moeten uitroepen voor het te laat zou zijn?

Overmatig gebruik van sociale media is schadelijk voor de emotionele gezondheid

Als de online-informatie die we tegenwoordig consumeren voedsel was geweest, dan waren we de helft van de mensheid kwijtgeraakt aan obesitas en kanker. Net als sigaretten de kans op longkanker aanzienlijk vergroten en te veel alcohol de lever beschadigt, zo is overmatig gebruik van sociale media schadelijk voor de emotionele gezondheid. Uit onderzoek is gebleken dat het je zelfbeeld aantast, je cognitieve achterstand doet oplopen en je laat kampen met slaapgebrek.

Dat effect verklaart dan wel weer de wereldwijde tendens om meningen online te verkondigen alsof het feiten zijn. In het digitale verkeer kom ik dagelijks dit type verheven mens tegen; ze presenteren hun opinie als de absolute waarheid. Ze dulden geen tegenspraak en willen geen discussie. Ik denk dat we moeten uitkijken wanneer dit soort types de politiek instapt. Daar zijn leugens en geheugenverlies aan de orde van de dag.

Natuurlijk zijn er ook genoeg voordelen aan de smartphone. Ik kan me niet voorstellen hoe we de Covid-19-lockdowns anders hadden kunnen doorkomen. De technologie heeft ons ver gebracht, maar tegelijkertijd een harde trap achteruit gegeven. We hebben het grotleven tot een gemoderniseerde woonvorm gemaakt. Denk aan de allegorie van Plato, die een groep mensen beschrijft die hun hele leven geketend zijn. Ze kijken naar de schaduwen van passerende objecten, geprojecteerd op de muur. Deze schaduwen zijn realiteit voor de gevangenen, maar ze zijn niet de echte wereld. Dit gevoel geeft de iPhone van Steve Jobs mij, telkens als ik naar mijn dochter kijk die intens naar het scherm staart. Hoewel we thuis duidelijke regels hanteren over het smartphonegebruik, blijkt handhaving erg moeilijk. En een totaal verbod vraagt om nog meer moeilijkheden. Ik vraag me af of we het anders hadden moeten aanpakken. Alhoewel, zelfs wij volwassenen kunnen de verleiding van de iPhone amper weerstaan.

Babah Tarawally is schrijver, columnist en programmamaker. Voor Trouw schrijft hij om de week over (verborgen) discriminatie en racisme, maar vooral over manieren om elkaar op dit thema te kunnen verstaan. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden