null

OpinieKlimaatcrisis

Hoe je burgers betrokken krijgt bij de klimaataanpak? Laat ze waken over hun eigen uitstoot

Betrek burgers op een positieve manier bij de klimaataanpak door hen te laten waken over hun eigen uitstoot, schrijven economiehoogleraar en Rabomedewerker Barbara Baarsma en Leo Dijkstra, die bij IBM de communicatie over onder meer energie verzorgt.

Barbara Baarsma en Leo Dijkstra

De urgentie is duidelijk. De bosbranden en overstromingen van de laatste tijd tonen dat een effectieve aanpak van de klimaatcrisis te lang op zich laat wachten. Het IPCC-rapport van maandag laat zien dat de crisis alleen maar heftiger wordt.

Het doel is evenzeer duidelijk. In 2030 dienen alle EU-lidstaten 55 procent minder broeikasgassen dan in 1990 uit te stoten en in 2050 wil de Europese Unie klimaatneutraal zijn. Dat betekent dat de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen maximaal wordt teruggebracht en enkel niet te vermijden uitstoot wordt gecompenseerd. Dat laatste kan door broeikasgassen uit de atmosfeer in landbouwgrond of bossen op te nemen.

Hoe verbinden we burgers?

Hoe we dat doel bereiken is nog verre van duidelijk. Hoe langer die onduidelijkheid duurt, hoe groter het risico dat klimaatbeleid een politieke speelbal wordt. Het klimaat is apolitiek. Iedereen, jong en oud, hoog- en kortopgeleid, heeft er baat bij dat klimaatverandering binnen leefbare grenzen blijft. Hoe verbinden we burgers, zodat zij zich betrokken voelen bij de omwenteling?

De nieuwe Europese klimaatplannen bouwen verder op het gebrekkig werkend systeem van emissierechten, het ETS. Dit reguleert de uitstoot van 11.000 energie-intensieve bedrijven zoals fossiele elektriciteitscentrales. Die beslaan nog niet de helft van de Europese uitstoot. In Nederland gaat het om 450 bedrijven. Ook worden emissierechten gratis weggeven uit angst voor bedrijfsverplaatsing naar buiten de EU. Het ETS geeft onvoldoende prikkels voor het tegengaan van klimaatverandering. Dat de EU een nieuwe ETS-markt voor uitstoot door transport en gebouwen opzet, is goed nieuws. Maar het gevolg is dat burgers meer betalen voor mobiliteit en woonlasten. De vraag is hoe zij betrokken kunnen worden bij de transitie en beloond als ze meedoen. Alleen dat voorkomt dat klimaatbeleid een splijtzwam is in de al gepolariseerde samenleving.

Het ongebruikte restant kunnen huishoudens of bedrijven verkopen

Geef daarom alle burgers en bedrijven een carbon wallet ofwel koolstofkrediet, met een bepaald aantal uitstootrechten. Door broeikasgassen uit te stoten, worden rechten verbruikt. Het ongebruikte restant kunnen huishoudens of bedrijven verkopen. Dat geldt bijvoorbeeld voor lagere inkomensgroepen die doorgaans minder uitstoten (minder vliegen). Door bij de verdeling rekening te houden met de mate waarin men de uitstoot zelf kan beïnvloeden, neemt de rechtvaardigheid toe.

Zo kan de uitstoot door verwarming van huurwoningen deels ten laste worden gebracht van de emissierechten van verhuurders. Dat geeft hen prikkels om woningen te verduurzamen, en ontziet de huurder die geen energiezuinige investeringen in de woning kan doen. Burgers en bedrijven die juist meer emissierechten nodig hebben, betalen meer. Zo betaalt elke vervuiler evenveel voor extra uitstoot.

Door koppeling aan ons energiesysteem groeit het krediet

Maak mogelijk dat iedereen actief het eigen koolstofkrediet beheert. Nu hebben alleen grote bedrijven in het ETS de mogelijkheid overtollige emissierechten te verkopen. Burgers die hun huis isoleren of elektrisch gaan rijden, krijgen die kans in ons voorstel ook.

Ook met koppeling aan ons energiesysteem groeit het krediet. Kunnen we huishoudens en bedrijven die hernieuwbare energie produceren, belonen? De huidige drempel van 1 MWh voor een groencertificaat is voor hen te hoog. Wat als we hen extra uitstootrechten geven als ze meer dan 10kWh groene stroom terugleveren?

Door creatieve, apolitieke oplossingen kan iedereen meedoen

Een ander idee is dat burgers, boeren en bedrijven samen bossen aanleggen in een coöperatie. Door de CO2-opslag in bomen kunnen zij uitstootrechten verkopen aan wie dat nodig heeft om zijn nog niet te vermijden uitstoot te compenseren. Boeren kunnen door duurzaam te boeren hun grond gezonder maken zodat die meer CO2 opneemt. Met de opbrengst kunnen ze verduurzaming van de landbouw bekostigen.

Door creatieve, apolitieke oplossingen kan iedereen meedoen en wordt het klimaatbeleid geen splijtzwam, maar verbindende kracht.

Lees ook:

Zelf het klimaat bestuderen met de atlas van het IPCC. ‘De atlas illustreert dat er nog iets te kiezen valt’

De online ‘klimaatatlas’ van het IPCC is ook voor leken bedoeld, maar toch behoorlijk ingewikkeld. Wat valt erop te zien?

Ook Rutte vindt het nu extra belangrijk dat klimaatdoelen gehaald worden

Van politiek Den Haag tot de Rotterdamse haven is iedereen het erover eens dat er meer moet gebeuren om de klimaatrampspoed voor te zijn. Volgens premier Rutte ligt er op klimaatgebied ‘heel veel werk, ook na de formatie’. Hij noemde het maandag gepubliceerde IPCC-rapport ‘van wezenlijk belang’.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden