Column

Hoe ik een ontzettende deugneus werd, ondanks de rechtse indoctrinatie

Beeld Trouw

Het is mijzelf ook een raadsel hoe ik zo’n ontzettende deugneus heb kunnen worden. Ik bedoel: aan het onderwijs heeft het niet gelegen, dat was een en al rechtse indoctrinatie.

Vaderlandse geschiedenis in de beste christelijk-nationalistische traditie, leesboeken van L. Penning over de Boerenoorlog in Zuid-Afrika, na schooltijd GPV-posters plakken onder leiding van de meester, en toen moest de middelbare school nog komen met spreekbeurten tegen abortus en werkstukken over Groen van Prinsterer.

Wij leerden niet alleen de feiten, maar ook wat we ervan moesten vinden. Op mijn school voor journalistiek, die evangelisch was, ging dat onverminderd door. Wij werden geacht een geestelijk strijdtoneel te betreden; naar het front geroepen, dat werden we. Op de eerste dag vertelde de directeur ons meteen al dat het een schande was dat zwarte landen binnen de VN net zo veel stemrecht hadden als blanke, en er was een docent die bij de dagsluiting bad voor het welbevinden van de RPF.

Nukkigheid

Later begreep ik dat het op de openbare journalistenschool in Utrecht precies andersom was. Daar werden de studenten opgeleid tot linkse wereldverbeteraars en wie rechts was, had het zwaar.

In beide gevallen is het de vraag of het ideologische vuur inderdaad werd doorgegeven van docenten naar studenten, en of dat überhaupt wel kan. Sommigen voegen zich van nature naar de opvattingen van thuis en school, anderen gaan hun eigen weg, al dan niet door te rebelleren. Wie kan zeggen waar zijn overtuigingen vandaan komen? Wat komt voort uit redelijk denken, wat uit psychische gesteldheid? Wat uit emotie, conformisme, nukkigheid?

Ik geloof zeker dat de politieke beïnvloeding uit die jaren wat minder had gemogen, maar het alternatief van ‘neutraliteit’ en ‘objectiviteit’ lijkt me niks. Niets zo goed voor het ontwikkelen van een eigen identiteit als de confrontatie met mensen die overal zomaar heel anders over denken. Als ik mijn scholen iets verwijt, is het niet dat ze levensbeschouwing zo belangrijk vonden, maar dat het eenzijdig werd ingevuld – dictaat in plaats van gesprek, oordeel in plaats van nieuwsgierigheid.

Bezieling

En dat is waarom ik het ‘indoctrinatie-meldpunt’ van het Forum voor Democratie zo armoedig vind. Het maakt van het onderwijs een zuurstofarme ruimte. Er mocht eens iets gezegd worden waar niet iedereen het mee eens is – pak liever je rekenboekjes, jongens en meisjes.

Nee, docenten moeten hun mening niet opdringen. Maar ze hoeven ook niet te doen alsof ze geen meningen hebben. Als we willen dat het onderwijs voorbereidt op volwassenheid in een open samenleving, laat leerlingen dan ook zien wat de waarde van persoonlijke bezieling is. Oefen hen in de gewaarwording dat over alles verschillend kan worden gedacht, en dat het de kunst van de democratie is die verschillen naast elkaar te laten bestaan. Welke bijdrage wil het Forum aan deze kunst leveren? Het kan aan mij liggen, maar ik zie het niet.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden