null Beeld

FramingHans de Bruijn

Hoe het kan dat brokkenpiloten omhoogfalen

Hans de Bruijn

Het Engels kent een mooi woord: ‘failing upwards’ – ‘omhoogfalen’. Het duidt op het verschijnsel dat managers of bestuurders, die voortdurend falen, toch telkens nieuwe topposities verwerven. Wij hebben het over ‘omhoogvallen’ – maar daar zit een element van toeval in. Of over ‘boven komen drijven’ – maar dat is omdat iemand een lichtgewicht is. Wie omhooggefaald is, verwerft hogere posities, dankzij het eigen falen.

Nieuwe woorden hebben ten minste twee effecten. Een: opeens ga je zien dat omhoogfalen bestaat. Twee, je wordt nieuwsgierig hoe dat kan – voortdurend falen, en steeds opnieuw een mooie positie krijgen.

Machtsbasis van bewonderaars

Omhoogfalen bestaat – omdat omhooggefaalde bestuurders diep overtuigd zijn van hun eigen kunnen. Ze zien hun incompetentie niet – zijn onbekwaam, en zich daarvan onbewust. Voorts: wie omhoog is gefaald, benoemt graag vertrouwelingen om zich heen – die meestal niet doorzien dat de baas onbekwaam is. Dat is twee keer mis. De omhooggefaalde bestuurder verwerft een machtsbasis van bewonderaars. En de organisatie zit opeens opgescheept met een heel contingent potentiële brokkenpiloten.

Waarom springen falende, omhooggefaalde bestuurders vaak goed weg? Omdat niemand er belang bij heeft hen te ontmaskeren. De gefaalde bestuurder zelf niet: die schuift falen af op anderen. De eigen organisatie niet: die geeft liever niet toe dat er een brokkenpiloot in de cockpit zat. En de nieuwe werkgever kan diep onder de indruk zijn. Een piloot­­ die bij zoveel organisaties in de cockpit heeft gezeten – dat moet een aanwinst zijn. Dat kan geen brokkenpiloot zijn.

Met een slimme term kun je de werkelijkheid niet alleen beschrijven, maar ook maken. Hans de Bruijn is bestuurskundige en debatspecialist. Wekelijks analyseert hij de sturende taal van beleidsmakers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden